تداوی سنتی در افغانستان پیشینه‌ی قدیم دارد. در بسیاری از مناطق دور دست که فاقد سرک و کلینیک‌های صحی می‌باشد، هنوز به عنوان شیوه تداوی، حاکم می‌باشد. افرادی که دارای مهارت در بخش شکسته بندی و طبابت گیاهی می‌باشند، حرفه خود را به شکل میراث خانوادگی از اجداد خود بدون آموزش‌های مسلکی به ارث می‌برند.

ازین‌رو در برخی موارد، این گونه تداوی‌ها، زخم‌های شدید، بیماری‌های خطرناک و یا حتی مرگ را سبب می‌شود. این روش درمان بیماران با استفاده از گیاه‌هان طبیعی و روش‌های تجربی نسل‌های گذشته می‌باشد.

۱- شکسته بندی

در افغانستان هنوز هم شماری زیادی هستند، زمانی که دست، پاه و یا دیگر مفاصل بدن شان می‌شکند، برای درمان این شکستگی به شکسته بند مراجعه می کنند.

معمولن مشکلات اقتصادی و بلند بودن قیمت دوا از جمله دلایلی اند که بسیاری از شهروندان افغانستان، مجبور می‌‎شوند نزد شکسته‌بند مراجعه کند.

تنها در شهر کابل تعداد زیادی شکسته بند فعالیت دارند که برخی از آنان روزانه ده‌ها تن مشتری دارد که برای درمان شکستگی و درد‌های استخوانی پیش آنان می‌آید.

شاید «حاجی عادل شکسته بند» برای کابلیان نام آشنایی باشد. حاجی عادل بیشتر از ۵۸ سال می‌شود که در کوچه‌ی کاه‌فروشی کابل شکسته‌بندی می‌کند.

۲- گیاه درمانی

استفاده کردن از گیاهان مختلف طبیعی برای درمان برخی بیماری‌ها، از روش‌‌های دیگر تداوی سنتی در افغانستان است. این گیاهان را در مناطق دوردست افغانستان از صحراها و کوه‌ها بدست می‌آورند، اما در شهرهای افغانستان این نوع دواها بیشتر توسط مغازه‌داران هندو مذهب به فروش می‌رسد.

این گیاهان معمولا توسط مغازه داران سیگ در افغانستان فروخته می شود

این گیاهان دارویی، در مناطق مرکزی افغانستان بیشتر به نام‌های گل گاو زبان، نعناع و پونه، گیاهان تقویت کننده خوش‌خلقی، چوکری (رواش)، موم، مارچوبه، ماش دارو و امسال آن شهرت دارند.

۳- شیوه درمان با زهر مار و گژدم

داکتر‌های سنتی در افغانستان هم وجود دارند که از سم مار و کژدم برای درمان بیماری‌های پوستی استفاده می‌کنند.

این داکتران از این شیوه برای مریضی‌های پوستی از جمله پیسی و جذام استفاده می‌کنند. این داکتران سنتی پس از گرفتن سم مار و عقرب، آن را از مواد مضیر تصفیه می‌کنند سپس با گیاهان دارویی خاص مخلوط می‌کند.

به گزارش شبکه ناتو یکی از داکتران سنتی به نام شیرزاد در افغانستان بیش از یک‌هزار و هشت‌صد بیمار در لیست اش دارد.

روش‌های درمان سنتی در نقاط دور دست افغانستان، به دلیل عدم دسترسی به داکتر و دارو‌های طبی نیز بازار گرمی دارد. حفیظ شریعتی، استاد دانشگاه می‌گوید که در قدیم روش‌های درمان سنتی در مناطق مرکزی افغانستان در کنار درمان گیاهی، روش‌های آزمودنی پزشکی نیز وجود داشت. به گفته‌ی او داغ گذاشتن، ناف‌گیری، زالو درمانی و امسال آن از جمله روش‌های درمان سنتی در این مناطق بوده است.

۳-  فصد (رگ زدن)

یکی از روش‌ها، خون‌گیری در درمان سنتی هزارگی است.  برای رگ زدن نخست برخی از اعضای بدن را با نوک تیغ رگ می‌زند. بعد با شاخ کشیدن فصد می‌کند. وسیله درمانی این نوع درمان بیشتر شاخ آهو، بز یا شاخ گاو است. این عمل باعث دفع سم از بدن و مواد زائیدی که در خون رسوب و افزایش پیدا می‌کند، می گردد.

روش فصد درمانی

۴– داغ گذاشتن

برای درمان اکثر بیماری‌های سخت تجویز می‌شود. برای درمان با داغ، نخست ساقه خشک گیاه بنام محلی(اوله) را می‌تراشد ولوله می‌کند. سپس آن را در سان سپید و یا هرپارچه ای قرار می‌دهد و در تهِ آن مواد چسپ‌ناک مانند شیرینی محلی می چسپاند.

درمان‌گر، نقطه درد را با انگشت پیدا می‌کند و داغ را می‌کارد. سر بالای لوله را آتش می‌زند و تا آخر لوله داغ را می‌سوزاند. وقتی به پوست رسید، مواد ساخته شده، خودش خاموش می شود و پوست را می‌سوزاند. مواد ویژه گیاه اولیه باعث تسکین درد و سوختن رشته‌های ریز عصب می‌شود. اینگونه درمان پایان می‌یابد.

روش قنداق یا داغ گذاشتن بیشتر در مناطق دور دست افغانستان رایج است

۵– بادکش درمانی.( بادگیری)

در مناطق مرکزی بادکش درمانی را بادگیری می‌گویند. برای درمان انواع بادها و دردهای بدن، از این روش با برخی از وسیله‌های خاص بادکش استفاده می‌شود. برای درمان، نخست بیمار را با پشت یا رو می خوابانند و با دست یا وسیله بادکش، از منطقه درد تا فرق سر یا نوک پا می‌کشند تا درد گم شود.

درمان بادکشی به طور سنتی در بین برخی خانواده‌ها امکان پزیر است. بسیار حرفه‌ای درمان می‌شود و کار هرکس نیست. انجام بادکش و چرخاندن لیوان روی بدن افراد فلج شده‌ی ناشی از سکته مغزی و قلبی، باعث بهبودی فرد مریض می‌گردد. در بعضی بیماران انجام بادکش با ترکیبی از روغن‌های مخصوص باید صورت گیرد.

روش بادکش درمانی

 ۶- حجامت

حجامت نیز مانند روش درمان رگ‌زدن انجام می‌شود. شاید هم نوع درمان رگ‌زنی است. در زبان فارسی حجامت به معنی مداوا تعریف شده و یک روش خون‌گیری می‌باشد که برای پیش‌گیری از بیماری‌ها و درمان بعضی بیماری‌ها انجام می‌شود.

حجامت خشک، بدون تیغ زدن و خون‌گیری است و حجامت تر همراه با خون‌گیری. حجامت در پیش‌گیری و درمان بیماری‌هایی چون آسم، اعتیاد به مواد مخدر، نارسایی هضم غذا، سردردهای میگرنی و اعصاب، چربی خون، غلظت خون و بیماری‌های پوستی کاربرد دارد.

روش مدرن‌تر حجامت

۷– ناف گیری

به باور مردم سنتی افغانستان، در صورت بر داشتن وزن سنگین بخشی از بدن متاثر می‌شود و به آن رفتن ناف می گویند. گرفتگی عضلات، کش شدن بدن و بسته شدن و یا تنگ شدن یکی از رگ های دور ناف است که به آن ناف رفتن می‌گوید. رفتن ناف همواره با درد، سستی، بی حالی زیاد و سردرد شدید همراست.

در چنین مواردی طیف سنتی توصیه می کنند تا فرد هوشیار و متخصص به اصطلاح معمول ناف را بگیرد.

مردم سنتی افغانستان می گویند؛ در صورت بر داشتن وزن سنگین بخشی از بدن متاثر می‌شود و به آن رفتن ناف می گویند / عکس: زیتونی

درمان‌گران حرفه‌ای ناف‌گیری روش‌های ویژه خود را برای درمان‌گری این نوع بیماری دارند. برخی از زیر شانه، برخی از پشت کمر و میان مفاصل و برخی با لیوان از روی کلبه ناف بیمار را درمان می‌کنند.

 ۸- زالو درمانی

زالو درمانی یکی از روش‌های خون‌گیری طبی محسوب می‌شود که به لحاظ نحوه خون‌گیری و ماده هیرودین که توسط زالو به بدن وارد می‌کند، در طب سنتی از جایگاه ویژه ای برخوردار است. هر زالویی اثر درمانی ندارد. در بزاق زالو ماده ضد انعقادی وجود دارد که موجب رقیق شدن خون، بازشدن عروق تنگ و در نتیجه موجب افزایش خون رسانی و اکسیژن رسانی به اعضا می شود.

زالو درمانی

اکنون زالو درمانی در بیماری هایی چون تنگی عروق قلب، پیوند پوست، پیوند اعضاء، واریس، ضایعات پوستی، بیماری های مفاصل، آرتروز، همورویید، زیبایی پوست و تقویت سیستم ایمنی کاربرد دارد.

۹– ماساژ درمانی

مردم افغانستان ماساژ درمانی را بسیار می پسندند. دست و پا لگد کردن و گاهی پشت لگد کردن نوعی از ماساژ درمانی است. ماساژ درمانی برای درمان بیماری های عضلانی، اسکلتی، گوارشی، سردردها، رفع استرس و افسردگی، بهبودی جریان خون و افزایش اکسیژن رسانی به بافت ها و بهبودی ده ها بیماری دیگر از خواص ماساژ درمانی است.

ماساژ ?

 ۱۰- آب درمانی

یکی از روش‌های درمان سنتی مردم افغانستان آب‌درمانی است. روش آن مدام و منظم آب خورن و در آب نشستن و زیر آب رفتن است. چشمه ها در روستاهای افغانستان برای آب‌درمانی استفاده زیاد می شود.

در بیشتر روستاهای افغانستان چشمه های آب گرم و سرد وجود دارد. آب درمانی(هیدروپاتی) یعنی درمان امراض به وسیله آب در مناطق مرکزی افغانستان از زمان‌های خیلی دور رواج داشته است.

آب درمانی نیز یکی دیگر از روش‌های درمان سنتی مردم افغانستان است

به گفته‌ی حفیظ شریعتی، استاد دانشگاه، مردم مناطق مرکزی باور دارند که مصرف صحیح آب نه تنها تندرستی ما را حفظ می‌کند، بلکه در صورتی از دست رفتن تندرستی یا بروز اختلال در آن از طریق پاکسازی مواد زاید از بدن، آن را باز می گرداند. آب خنک تر از دمای بدن (۳۷ درجه)، اثر برانگیزنده، خنک کننده و محرک دارد.

عبدالله رحمانی همکار این گزارش بوده است.

0000

مطالب مشابه