مانوک خدابخشیان از برجستهترین مفسران و تحلیلگران فوتبال ایران در دهه ۱۳۵۰ بود که با رویکردی علمی و آماری، شیوهای تازه در تفسیر مسابقات فوتبال بنیان گذاشت. او از چهرههای تاثیرگذار رسانهای پیش از انقلاب به شمار میرفت و بسیاری او را «مرد اول تفسیر فوتبال ایران» در آن دوران میدانند.
نام کامل: مانوک خدابخشیان
تولد: ۱۲ مهر ۱۳۲۴ – آبادان
درگذشت: ۱۵ شهریور ۱۳۹۸ – لسآنجلس، آمریکا
تحصیلات: لیسانس ادبیات
حرفه: فوتبالشناس، مفسر و تحلیلگر ورزشی
سالهای فعالیت: ۱۳۵۳ تا ۱۳۹۸
تبار: ارمنیتبار ایرانی
دوران کودکی و تحصیلات مانوک خدابخشیان
مانوک خدابخشیان در آبادان و در خانوادهای ارمنیتبار متولد شد. تحصیلات متوسطه را در دبیرستان رازی آبادان گذراند و سپس در رشته ادبیات در دانشگاه اصفهان ادامه تحصیل داد. علاقه او به نوشتار، تحلیل و مطالعه، بعدها در سبک تفسیرهای دقیق و ساختارمندش کاملاً مشهود بود.
در سال ۱۳۵۷ برای ادامه تحصیل در رشته ارتباطات جمعی به آمریکا رفت؛ مهاجرتی که با وقوع انقلاب همزمان شد و باعث شد در آمریکا ماندگار شود.
ورود به تلویزیون و آغاز شهرت
در سال ۱۳۵۳ و با شکلگیری واحدهای مستقل ورزشی در تلویزیون ملی ایران، خدابخشیان وارد عرصه رسمی تفسیر فوتبال شد. گزارش مسابقات اغلب بر عهده همکارانش بود و خدابخشیان تحلیل فنی مسابقات را ارائه میکرد.
این همکاری باعث شد برنامههای فوتبال تلویزیون ملی ایران جذابتر و تخصصیتر از گذشته شود. او با تسلط بر آمار، شناخت بازیکنان و بررسی سیستمهای تاکتیکی تیمها، سطح تحلیل فوتبال را در رسانه ملی ارتقا داد.
نوآوری در تفسیر فوتبال
آنچه مانوک خدابخشیان را از دیگران متمایز میکرد، نگاه کارشناسی و علمی او به فوتبال بود. در زمانی که تحلیل آماری در رسانههای ایرانی چندان رایج نبود، او با ارائه اطلاعات دقیق درباره عملکرد بازیکنان، سبک بازی تیمها و سیستمهای تاکتیکی، مخاطبان را با لایههای عمیقتری از فوتبال آشنا کرد.
در برخی مسابقات مهم جام جهانی، او تغییرات تاکتیکی و حتی تعویضهای احتمالی مربیان بزرگ را پیشبینی میکرد؛ پیشبینیهایی که دقایقی بعد در زمین مسابقه رخ میداد.
جامهای جهانی ۱۹۷۴ و ۱۹۷۸
در جام جهانی ۱۹۷۴ آلمان و جام جهانی ۱۹۷۸ آرژانتین، تحلیلهای فنی خدابخشیان همراه با گزارشهای زنده پخش میشد. همکاری او با گزارشگران وقت، تجربهای متفاوت برای مخاطبان فوتبال ایران رقم زد و استاندارد جدیدی در برنامههای ورزشی ایجاد کرد.
برنامه «ورزش از نگاه دو»
در شبکه دو تلویزیون ملی ایران، مدیریت بخش ورزش به مانوک خدابخشیان سپرده شد. او با همکاری چند تن از همکارانش برنامه اجتماعی ـ ورزشی «ورزش از نگاه دو» را تولید کرد. این برنامه به دلیل ساختار حرفهای و محتوای تحلیلی قوی، دو سال پیاپی عنوان پربینندهترین برنامه تلویزیون ملی ایران را کسب کرد.
مهاجرت مانوک خدابخشیان و ادامه فعالیت در خارج از کشور
با مهاجرت به آمریکا در سال ۱۳۵۷، خدابخشیان فعالیت رسانهای خود را در خارج از ایران ادامه داد. او در لسآنجلس به تحلیل فوتبال و حضور در رسانههای فارسیزبان پرداخت و ارتباط خود را با جامعه ورزشی حفظ کرد.
جنجال مصاحبه با محمد مایلیکهن
در سال ۱۳۸۷، مصاحبه او با محمد مایلیکهن بازتاب گستردهای در رسانههای داخلی داشت و واکنشهای متفاوتی برانگیخت.
زندگی شخصی مانوک خدابخشیان
اطلاعات رسمی درباره همسر و فرزندان مانوک خدابخشیان بهطور عمومی منتشر نشده است. او از جمله چهرههایی بود که زندگی خصوصی خود را کمتر رسانهای میکرد و بیشتر تمرکزش بر فعالیت حرفهایاش بود.
بیماری و درگذشت
مانوک خدابخشیان در سالهای پایانی عمر با مشکلات قلبی مواجه شد. او پس از تحمل حمله قلبی و سکته مغزی، سرانجام در ۱۵ شهریور ۱۳۹۸ (۶ سپتامبر ۲۰۱۹) در سن ۷۳ سالگی در لسآنجلس درگذشت.
میراث و تاثیرگذاری
مانوک خدابخشیان را میتوان یکی از بنیانگذاران تحلیل مدرن فوتبال در رسانههای ایرانی دانست. سبک کاری او الهامبخش نسلهای بعدی مفسران و کارشناسان فوتبال شد و نام او در تاریخ رسانه ورزشی ایران ماندگار باقی مانده است.
افزودن دیدگاه