تا به حال شده بعد از صحبت با کسی، احساس کنید که باید دوباره خودتان را بررسی کنید و از خود بپرسید که چرا وقتی اشتباه نکردهاید، عذرخواهی کردید؟ دستکاری روانی، همانطور که روانشناسان میگویند، به آرامی مانند مه وارد ذهن شما میشود و واقعیت و احساسات شما را تحریف میکند. این رفتار معمولاً برای کنترل دیگران انجام میشود، اما اعتماد و آرامش شما را هم به مرور زمان از بین میبرد. از ایجاد احساس گناه گرفته تا سکوت و رفتارهای ظریف دیگر، روشهای زیادی برای دستکاری افراد وجود دارد. آگاهی و تشخیص زودهنگام این رفتارها، اولین گام برای حفظ سلامت روان و آرامش شماست. ما در این مقاله روش تشخیص گس لایتینگ را گفته ایم. با خبرنامه همراه باشید!
۱. روشنگری
آیا تا به حال پیش آمده کسی در حق شما اشتباه کند و وقتی با او روبرو میشوید، به جای پذیرفتن اشتباه، شما را سرزنش کند؟ ممکن است حتی حقایق را انکار کند و عباراتی مانند «من هرگز این را نگفتم!» یا «این اتفاق هیچوقت نیفتاده است» بگوید. چنین رفتاری باعث میشود شما به خودتان و سلامت روان خود شک کنید. روانشناسان این تکنیک را «چراغ گاز» یا Gaslighting مینامند و این یکی از ویژگیهای رایج افراد خودشیفته است.
چکار کنیم؟
مکالمات مهم خود را ثبت کنید و شک و تردیدهایتان را با صدای بلند بیان کنید. پیوندهای سالم، احساسات شما را تأیید میکنند، نه اینکه آنها را بیاعتبار کنند. با ثبت واقعیتها و اعتماد به خود، قدرت فرد دستکاریکننده کاهش مییابد.
۲. احساس گناه: «اگر مرا دوست داشتی، این کار را میکردی…»
عباراتی مانند «اگر اهمیت میدادی، الان این کار را میکردی» یا «اگر مرا دوست داشتی، باید این کار را انجام میدادی» نمونهای از باجگیری عاطفی هستند. طبق بررسیهای EBSCO Health و تحقیقات دیوید ام. باس، این روش که به «پسرفت/تحقیر» معروف است، از همدلی و مهربانی شما سوءاستفاده میکند و آنها را علیه خودتان تبدیل به سلاح میکند.
این نوع دستکاری باعث فرسایش عزت نفس و کاهش اعتماد به خود میشود. دوستان واقعی به مرزهای شما احترام میگذارند و شما را تحت فشار نمیگذارند، اما دستکاریکنندهها از احساس گناه شما تغذیه میکنند. قاطعیت در مرزهای شخصی و عدم پذیرش احساس گناه بیدلیل، بهترین راه مقابله با این رفتار است.
بیشتر بخوانید: 5 پرچم قرمز توی دوستی و رفاقت که خیلی ها متوجه شون نمیشن!
۳. رفتار خاموش: عمداً صحبت نکردن
سکوت عمدی و خودداری از پاسخگویی، یکی از روشهای رایج دستکاری است. این تاکتیک برای ایجاد احساس گناه و فشار بر شما استفاده میشود تا با خواستههای آنها موافقت کنید. رفتار بیتفاوت یا خاموش پس از اختلاف نظر، یک مجازات روانی است نه سکوت عادی.
چکار کنیم؟
مکثهای کوتاه و سالم در گفتگو طبیعی هستند، اما سکوت عمدی برای کنترل دیگران را دنبال نکنید. مرزهای خود را حفظ کنید و از واکنش غیرضروری به چنین رفتارهایی خودداری کنید.
۴. بمباران عشق: محبت بیش از حد در اوایل رابطه
یکی از روشهای دستکاری رایج در روابط عاطفی، بمباران عشق است. در این روش، فرد دستکاریکننده در اوایل رابطه، بسیار مهربان، عاشق و توجهکننده میشود تا شما را به خود وابسته کند. اما پس از مدتی، رفتار فریبکارانه او آشکار میشود: شروع به فاصله گرفتن، سرد شدن یا پنهان شدن میکند و دوباره با محبت و توجه ظاهر میشود. این چرخه باعث میشود طرف مقابل در هیجان و وابستگی باقی بماند.
اگر در چنین رابطهای هستید یا بودهاید، بدانید که این عشق واقعی نیست بلکه تاکتیکی برای کنترل شماست. محافظت از قلب خود و آگاهی از این الگو، راهی است که از فریب و آسیب عاطفی جلوگیری کند.
بیشتر بخوانید: حس بدت بیدلیل نیست؛ 8 نشونه که طرف ازت بدش میاد هرچند جور دیگه نشون میده!
۵. سرزنش دائمی: «تو مرا مجبور کردی»
آیا همیشه برای هر مشکل، سرزنش به سمت شماست و هیچوقت طرف مقابل اشتباه خود را نمیپذیرد؟ این یکی از کلاسیکترین روشهای دستکاری است: انداختن تقصیر به گردن شما. تحقیقات باس و همکاران (۱۹۸۷) نشان میدهد که این تاکتیک معمولاً برای کنترل دیگران و کاهش اعتماد به نفس استفاده میشود.
چکار کنیم؟
اعمال مرزهای شخصی و یادآوری اینکه مسئولیت رفتارهای هر فرد بر عهده خودش است، کمک میکند تا آرامش روانی خود را حفظ کنید. با قاطعیت در مرزها، مشاهده خواهید کرد که رفتارهای دستکاریکننده دیگر قادر به کنترل شما نخواهد بود.
جمعبندی
شناخت این پنج روش رایج دستکاری روانی – چراغ گاز، ایجاد احساس گناه، سکوت عمدی، بمباران عشق و سرزنش دائمی – اولین گام برای محافظت از خود و حفظ آرامش روان است. هرچه سریعتر این نشانهها را تشخیص دهید، قدرت کنترل زندگی و احساسات خود را بیشتر حفظ خواهید کرد.
افزودن دیدگاه