سرگیجه هنگام دراز کشیدن یا تغییر وضعیت بدن، یکی از مشکلاتی است که بسیاری از زنان در سنین مختلف آن را تجربه میکنند. این حالت ممکن است بهصورت چرخش محیط، سبکی سر، عدم تعادل یا احساس سقوط بروز کند و در برخی موارد باعث اضطراب یا اختلال در خواب شود. اگرچه اغلب این سرگیجهها خوشخیم هستند، اما شناخت علت آنها برای پیشگیری و درمان اهمیت زیادی دارد.
در این مقاله، به بررسی مهمترین علتهای سرگیجه در زنان هنگام دراز کشیدن و زمان مراجعه به پزشک میپردازیم.
سرگیجه هنگام دراز کشیدن چگونه ایجاد میشود؟
در زمان تغییر وضعیت بدن (مثلاً از نشسته به خوابیده یا چرخیدن در تخت)، سیستم تعادل گوش داخلی، جریان خون مغز و سیستم عصبی باید بهسرعت خود را تطبیق دهند. هرگونه اختلال در این هماهنگی میتواند باعث ایجاد سرگیجه شود؛ موضوعی که در زنان بهدلیل نوسانات هورمونی و کمخونی شایعتر است.
علت سرگیجه در زنان هنگام دراز کشیدن
سرگیجه در زنان هنگام دراز کشیدن معمولاً بهدلیل اختلال موقت در هماهنگی میان سیستم تعادل گوش داخلی، جریان خون مغز و تغییرات وضعیت بدن ایجاد میشود. این مشکل میتواند ناشی از عواملی مانند سرگیجه وضعیتی خوشخیم، کمخونی، افت فشار خون، کمآبی بدن، نوسانات هورمونی در دوران قاعدگی، بارداری یا یائسگی و همچنین استرس و اضطراب باشد.
در بسیاری از موارد، سرگیجه بهصورت احساس چرخش محیط یا سبکی سر بروز میکند و اغلب خوشخیم است، اما اگر بهطور مکرر، شدید یا همراه با علائمی مانند اختلال بینایی، بیحسی اندامها یا سردرد شدید رخ دهد، نیاز به بررسی پزشکی دارد.
۱. سرگیجه وضعیتی خوشخیم (BPPV)
شایعترین علت سرگیجه هنگام دراز کشیدن، سرگیجه وضعیتی خوشخیم است.
- هنگام خوابیدن، بلند شدن یا چرخیدن در تخت ایجاد میشود
- احساس چرخش شدید اما کوتاهمدت دارد
- معمولاً با تهوع خفیف همراه است
این نوع سرگیجه به دلیل جابهجایی ذرات ریز کلسیمی در گوش داخلی رخ میدهد و خطرناک نیست، اما آزاردهنده است.
۲. کمخونی (فقر آهن) در زنان
کمخونی یکی از دلایل بسیار شایع سرگیجه در زنان است، بهویژه در:
- دوران قاعدگی
- بارداری
- رژیمهای غذایی محدود
کاهش هموگلوبین باعث میشود اکسیژنرسانی به مغز هنگام تغییر وضعیت بدن کاهش یابد و سرگیجه ایجاد شود.
بیشتر بخوانید: کمبود کدام ویتامین باعث سرگیجه می شود؟
۳. افت فشار خون وضعیتی
افت ناگهانی فشار خون هنگام تغییر وضعیت (مثلاً دراز کشیدن یا بلند شدن) میتواند باعث:
- سرگیجه
- سیاهی رفتن چشم
- احساس ضعف
این حالت در زنانی که فشار خون پایین، کمآبی بدن یا مصرف برخی داروها دارند شایعتر است.
۴. اختلالات گوش داخلی؛ علت سرگیجه در زنان هنگام دراز کشیدن
گوش داخلی نقش اصلی در حفظ تعادل دارد. بیماریهایی مانند:
- لابیرنتیت
- منییر
- عفونت گوش داخلی
میتوانند باعث سرگیجه شدید، وزوز گوش یا احساس پری گوش شوند که هنگام دراز کشیدن تشدید میشود.
۵. نوسانات هورمونی زنان
تغییرات هورمونی در زنان، بهویژه در:
- دوران قاعدگی
- بارداری
- یائسگی
میتواند بر فشار خون، گردش خون مغز و سیستم تعادل اثر بگذارد و باعث سرگیجه شود، حتی بدون وجود بیماری خاص.
۶. اضطراب، استرس و حملات پانیک
استرس مزمن و اضطراب میتوانند علائمی شبیه سرگیجه ایجاد کنند:
- احساس سبکی سر
- تپش قلب
- عدم تعادل هنگام دراز کشیدن
در این موارد، مشکل بیشتر عصبی–روانی است تا جسمی.
۷. کمآبی بدن و تغذیه نامناسب
نوشیدن کم آب، حذف وعدههای غذایی یا کاهش قند خون میتواند باعث:
- افت فشار
- ضعف
- سرگیجه هنگام تغییر وضعیت بدن
شود که در زنان شایعتر است.
چه زمانی سرگیجه خطرناک است؟
در صورت مشاهده علائم زیر، مراجعه به پزشک ضروری است:
- سرگیجه شدید و مداوم
- اختلال در تکلم یا بینایی
- بیحسی یا ضعف اندامها
- سردرد شدید و ناگهانی
- از دست دادن هوشیاری
راهکارهای ساده برای کاهش سرگیجه هنگام دراز کشیدن
تغییر وضعیت بدن بهآرامی
یکی از مهمترین اقدامات، پرهیز از تغییر وضعیت ناگهانی است. هنگام دراز کشیدن، ابتدا چند ثانیه بنشینید، سپس بهآرامی دراز بکشید و از چرخاندن سریع سر یا بدن خودداری کنید. این کار به سیستم تعادل گوش داخلی و جریان خون مغز فرصت تطبیق میدهد و از بروز سرگیجه ناگهانی جلوگیری میکند.
نوشیدن آب کافی در طول روز
کمآبی بدن میتواند باعث افت فشار خون و کاهش جریان خون مغز شود. نوشیدن آب کافی، بهویژه در ساعات اولیه روز و قبل از خواب، به حفظ تعادل فشار خون کمک کرده و احتمال سرگیجه هنگام دراز کشیدن را کاهش میدهد.
خواب کافی و منظم
بیخوابی یا خواب نامنظم میتواند سیستم عصبی و تعادل بدن را مختل کند. داشتن ۷ تا ۸ ساعت خواب شبانه با ساعت خواب منظم، به تنظیم عملکرد مغز و گوش داخلی کمک کرده و دفعات سرگیجه را کمتر میکند.
اصلاح کمخونی با تغذیه مناسب
در زنانی که دچار کمخونی هستند، کاهش اکسیژنرسانی به مغز یکی از عوامل اصلی سرگیجه است. مصرف مواد غذایی سرشار از آهن مانند گوشت قرمز، عدس، اسفناج، تخممرغ و همراهکردن آنها با منابع ویتامین C، نقش مهمی در کاهش این مشکل دارد.
کاهش استرس و اضطراب
استرس مزمن میتواند باعث تپش قلب، تنفس سطحی و احساس سبکی سر شود که سرگیجه را تشدید میکند. تمرینهایی مانند تنفس عمیق، مدیتیشن، پیادهروی آرام و کاهش فشارهای روانی روزمره، تأثیر قابلتوجهی در کنترل سرگیجه دارند.
اجتناب از حرکات ناگهانی سر
حرکت سریع سر به طرفین یا بالا و پایین، بهویژه هنگام دراز کشیدن یا بلند شدن از تخت، میتواند باعث تحریک گوش داخلی و ایجاد سرگیجه شود. بهتر است حرکات سر آهسته، کنترلشده و بدون عجله انجام شوند.
بیشتر بخوانید: درمان خانگی سرگیجه
جمعبندی
سرگیجه در زنان هنگام دراز کشیدن معمولاً ناشی از سرگیجه وضعیتی خوشخیم، کمخونی، افت فشار خون، اختلالات گوش داخلی یا نوسانات هورمونی است. در اغلب موارد این مشکل خطرناک نیست، اما تکرار یا شدت آن نیاز به بررسی پزشکی دارد. با اصلاح سبک زندگی، تغذیه مناسب و توجه به علائم هشداردهنده، میتوان این مشکل را تا حد زیادی کنترل کرد.
افزودن دیدگاه