چای سبز یا قهوه: چای سبز و قهوه بدون اغراق، دو تا از محبوبترین نوشیدنیهای جهان هستند؛ نوشیدنیهایی که تقریباً در تمام فرهنگها، از شرق آسیا گرفته تا اروپا و آمریکا، جایگاه ویژهای در زندگی روزمره دارند. اگرچه این دو نوشیدنی از نظر طعم، عطر و حتی شیوه مصرف تفاوتهای زیادی با هم دارند، اما نقطه اشتراک مهم آنها، وجود کافئین و آنتیاکسیدانهاست؛ ترکیباتی که باعث شدهاند هم چای سبز و هم قهوه بهعنوان نوشیدنیهای مفید برای سلامتی شناخته شوند.
با این حال، سؤال اصلی همچنان پابرجاست: چای سبز یا قهوه؟ کدام یک انتخاب سالمتری برای بدن، ذهن و سبک زندگی شما محسوب میشود؟ برای پاسخ به این سؤال، باید جنبههای مختلفی از جمله میزان کافئین، ترکیبات فعال، فواید سلامتی، معایب احتمالی، تأثیر بر کاهش وزن، سلامت مغز، قلب و حتی نحوهی آمادهسازی این دو نوشیدنی را بررسی کنیم. این مقاله حول محور همین موضوع است. چای سبز یا قهوه کدام برای سلامتی ما بهتر است؟
مصرف جهانی چای سبز و قهوه؛ رقابتی دیرینه
چای پس از آب، پرمصرفترین نوشیدنی جهان به شمار میرود و چای سبز یکی از شناختهشدهترین انواع آن است. در مقابل، قهوه نیز بهخصوص در کشورهای غربی، جایگاهی فراتر از یک نوشیدنی ساده دارد و به بخشی از فرهنگ روزمره مردم تبدیل شده است.
در ایالات متحده، بیش از ۸۵ درصد بزرگسالان بهطور منظم کافئین مصرف میکنند و میانگین دریافت روزانه آنها حدود ۱۸۰ میلیگرم است؛ مقداری که تقریباً معادل کافئین موجود در دو فنجان قهوه معمولی است.
این آمارها نشان میدهد که چه چای سبز و چه قهوه، نقش مهمی در تأمین کافئین روزانه افراد دارند و حذف کامل آنها از رژیم غذایی بسیاری از افراد تقریباً غیرممکن است.
چای سبز چگونه تهیه میشود و چه تفاوتی با قهوه دارد؟
برای تهیه قهوه، دانههای قهوه بو داده و آسیابشده با آب داغ دم میشوند. نوع دانه، درجه رُست، روش دمآوری و حتی نوع فیلتر، همگی روی طعم و ترکیبات نهایی قهوه تأثیر میگذارند.
در مقابل، چای سبز از برگهای تخمیرنشده گیاه کاملیا سیننسیس تهیه میشود. این برگها برخلاف چای سیاه، تحت فرآیند تخمیر کامل قرار نمیگیرند و به همین دلیل، مقدار زیادی از ترکیبات فعال و آنتیاکسیدانهای خود را حفظ میکنند. همین تفاوت در فرآوری است که باعث میشود چای سبز و قهوه، با وجود داشتن کافئین، اثرات متفاوتی بر بدن داشته باشند.
محتوای کافئین؛ قهوه قویتر است یا چای سبز؟
کافئین یکی از پرمصرفترین مواد محرک در جهان است و هم در چای سبز و هم در قهوه بهطور طبیعی وجود دارد. اما میزان آنها یکسان نیست.
یک فنجان ۸ اونسی (۲۴۰ میلیلیتر) قهوه: حدود ۹۶ میلیگرم کافئین
همان مقدار چای سبز: حدود ۲۹ میلیگرم کافئین
بهعبارت ساده، قهوه بیش از سه برابر چای سبز کافئین دارد. همین موضوع باعث میشود قهوه اثر سریعتر و قویتری بر افزایش هوشیاری و انرژی داشته باشد.
طبق تحقیقات، مصرف تا ۴۰۰ میلیگرم کافئین در روز برای بزرگسالان سالم بیخطر در نظر گرفته میشود. این مقدار برای نوجوانان به حدود ۱۰۰ میلیگرم در روز و برای کودکان به ۲.۵ میلیگرم بهازای هر کیلوگرم وزن بدن کاهش مییابد.
فواید شناختهشده کافئین در چای سبز و قهوه
کافئین یکی از پرمطالعهترین ترکیبات غذایی است و اثرات آن بهخوبی شناخته شدهاند، از جمله:
افزایش سطح انرژی و بیداری
بهبود تمرکز، توجه و زمان واکنش
کاهش خستگی ذهنی و جسمی
افزایش عملکرد ورزشی
بهبود خلقوخو و حافظه کوتاهمدت
برخی شواهد حتی نشان میدهند که مصرف متعادل کافئین ممکن است خطر ابتلا به زوال عقل و بیماریهای دژنراتیو مغز را کاهش دهد.
با این حال، تحقیقات درباره ارتباط کافئین و دیابت نوع ۲ هنوز قطعی نیست. برخی مطالعات کاهش خطر را گزارش کردهاند (14، 15، 16)، در حالی که شواهد دیگر نشان میدهد کافئین ممکن است سطح قند خون را افزایش دهد.
آنتیاکسیدانها؛ نقطه قوت مشترک چای سبز یا قهوه
هم چای سبز و هم قهوه سرشار از آنتیاکسیدانها هستند؛ ترکیباتی که نقش مهمی در مقابله با استرس اکسیداتیو ایفا میکنند.
رادیکالهای آزاد اگرچه در حد متعادل برای بدن مفیدند، اما افزایش بیش از حد آنها میتواند باعث پیری زودرس و بروز بیماریهای مزمن شود.
در چای سبز، پلیفنولی به نام اپیگالوکاتچین گالات (EGCG) و در قهوه، اسید کلروژنیک (CGA) نقش اصلی را ایفا میکنند.
مطالعات آزمایشگاهی و انسانی نشان دادهاند که EGCG و CGA میتوانند خواص ضدسرطانی قابل توجهی داشته باشند.
مطلب مرتبط: طرز تهیه چای سبز برای لاغری: راهنمای کامل دمکردن اصولی
کاهش وزن: چای سبز یا قهوه
یکی از دلایل محبوبیت چای سبز و قهوه، ارتباط آنها با کاهش وزن است. ترکیب کافئین با پلیفنولها، این دو نوشیدنی را به گزینههایی جذاب برای افرادی تبدیل کرده که به دنبال کنترل وزن هستند.
مطالعات نشان میدهد:
CGA موجود در قهوه میتواند به کاهش چربی احشایی، بهبود حساسیت به انسولین و تنظیم تریگلیسیرید کمک کند.
EGCG موجود در چای سبز باعث افزایش چربیسوزی و رشد باکتریهای مفید روده میشود.
همچنین کافئین با کاهش اشتها، افزایش کالریسوزی و فعالسازی بافت چربی قهوهای (BAT) به کاهش وزن کمک میکند.
ال-تیانین؛ برگ برنده چای سبز
یکی از تفاوتهای مهم چای سبز با قهوه، وجود ال-تیانین است؛ اسید آمینهای که اثر آرامبخش دارد و همزمان هوشیاری ذهنی را حفظ میکند.
این ترکیب باعث میشود انرژی حاصل از چای سبز پایدارتر و بدون اضطراب باشد؛ بر خلاف قهوه که در برخی افراد باعث تپش قلب یا بیقراری میشود.
معایب بالقوه چای سبز و قهوه
با وجود تمام فواید، مصرف بیش از حد هر دو نوشیدنی میتواند مشکلساز شود. افزودن شکر، خامه و شربتهای طعمدار به قهوه یا چای سبز، کالری و قند دریافتی را بهشدت افزایش میدهد. مصرف زیاد کافئین نیز میتواند منجر به اضطراب، بیخوابی، وابستگی و تشدید اختلالات اضطرابی شود. همچنین برخی ترکیبات طبیعی قهوه مانند کافستول، در صورت استفاده از روشهای دمآوری بدون فیلتر، ممکن است سطح کلسترول خون را افزایش دهند.
نکات مهم برای آمادهسازی سالمتر چای سبز و قهوه
استفاده از فیلتر کاغذی برای قهوه
حذف یا کاهش شکر و خامه
افزودن دارچین یا جوز هندی به قهوه
اضافه کردن آبلیمو به چای سبز برای افزایش جذب آنتیاکسیدانها
مطلب مرتبط: چای سبز برای جلوگیری از آلزایمر عالی است – اما با یک ماده افزودنی!
در نهایت، چای سبز یا قهوه؟
پاسخ نهایی به سبک زندگی و نیازهای شما بستگی دارد.
اگر آرامش، تمرکز پایدار و خواب بهتر برایتان مهم است، چای سبز انتخاب مناسبتری است.
اگر به دنبال افزایش سریع انرژی و بهبود عملکرد بدنی هستید، قهوه گزینه قویتری محسوب میشود.
چای سبز و قهوه هر دو نوشیدنیهای سالم، محبوب و پرخاصیت هستند. هر کدام مزایا و معایب خاص خود را دارند و انتخاب بین آنها به شرایط فردی شما بستگی دارد. آنچه اهمیت دارد، تعادل در مصرف و روش صحیح آمادهسازی است.
افزودن دیدگاه