پترا: شاید دیدار از بناهای تاریخی کشور اردن خیلی به گوش تان نرسیده باشد! یا شاید اصلا توصر نکنید که این کشور بناهای قدیمی دارد! با این حال بد نیست بدانید که اردن خانه یکی از عجیب ترین آثار تاریخی است. ما در این مقاله به معرفی پترا پرداخته ایم. با خبرنامه همراه باشید!
پترا، شهر افسانه ای
وقتی بازدیدکنندگان از تنگه باریک و پرپیچوخم معروف به سیق وارد پترا میشوند، اولین چیزی که به چشمشان میآید، عمارت باشکوه الخزنه یا خزانه است. این بنا با دقت و ظرافت از ماسهسنگهای گلگون تراشیده شده و به نوعی نماد پترا محسوب میشود. برای بسیاری از گردشگران، بازدید از شهر باستانی در جنوب غربی اردن با دیدن الخزنه به پایان میرسد، اما پترا بسیار بیشتر از این دارد؛ شهری با بیش از ۶۰۰ نمای سنگی و سرنخهای متعدد درباره زندگی ساکنان گذشتهاش.
پترا صدها سال پیش، قبل از آنکه رومیها حدود سال ۱۰۶ میلادی این سرزمین را ضمیمه خود کنند، پایتخت قوم نبطی بود. این مرکز تجاری باستانی زمانی دهها هزار نفر جمعیت داشت و به دلیل موقعیت استراتژیکش، محل عبور کاروانهایی بود که کالاهایی مانند کندر، ادویه و ابریشم را بین جنوب عربستان، آفریقا، هند و بازارهای یونانی و رومی جابجا میکردند. اما تا سال ۱۸۱۲، جمعیت شهر به شدت کاهش یافته بود.
در همین سال، یوهان بورکهارت، ماجراجوی سوئیسی، با وانمود کردن به یک زائر مسلمان که به دنبال مقبرهی هارون پیامبر است، توانست یک راهنمای بادیهنشین را متقاعد کند و وارد پترا شود؛ شهری که بسیاری از غربیها آن را افسانهای میدانستند. از آن زمان، شهرت پترا افزایش یافته و در سال ۱۹۸۵، یونسکو آن را به عنوان میراث جهانی ثبت کرد. همچنین فیلم «ایندیانا جونز و آخرین جنگ صلیبی» در سال ۱۹۸۹، بخشهایی از پترا را به عنوان صحنه فیلم انتخاب کرد.
پترا گاهی اوقات با طوفانهای شن مواجه میشود که شدت و تعداد آنها ممکن است با تغییرات آب و هوایی افزایش یابد.
زیاد السالمین، باستانشناس دانشگاه علوم انسانی محمد بن زاید در ابوظبی، توصیه میکند: «بازدید از پترا در یک روز امکانپذیر نیست.» از بلندترین نقطه شهر به نام امالبیاره، بازدیدکنندگان میتوانند خیابان اصلی، معابد، خانهها و شلوغی گردشگران در پایین را ببینند. السالمین، که سالها به کاوش در پترا پرداخته، میگوید: «وقتی این شهر را از بالا ببینید، حس میکنید با شهری زنده روبهرو هستید.»
بخش زیادی از شهر هنوز کاوش نشده و اسناد مربوط به نبطیها محدود است. مگان پری، انسانشناس دانشگاه کارولینای شرقی، میگوید: «نبطیها واقعاً آثار مکتوب کمی از خود باقی گذاشتهاند.» با این حال، محققان از نوشتههای یونانی و رومی، اسناد تجاری روی پاپیروس و خرابههای باقیمانده، اطلاعات قابل توجهی درباره زندگی در پترا به دست آوردهاند.
سازندگان پترا
نبطیها به عنوان تاجران حرفهای عمل میکردند و با جمعآوری مالیات از کاروانها، ثروت زیادی به دست میآوردند. السالمین میگوید: «این ثروت در تمام شهر و بناهایش منعکس شده است.» بسیاری از بناهای پترا، از معابد و حمامها گرفته تا خیابانهای ستوندار و مقبرهها، نتیجه همین ثروت و مهارت نبطیهاست.
اکثر بقایای باستانی شهر، مقبرهها هستند. نبطیها توجه ویژهای به زندگی پس از مرگ داشتند و مقبرهها، چه در قالب نماهای سنگی و چه به صورت کندهکاریهای ستونی ساده، شاهد این باور هستند. برخی مقبرهها دارای کتیبههایی به زبان آرامی هستند که قوانین دفن و نفرینهایی برای متخلفان را ذکر میکنند. علاوه بر این، کتیبههای یادبودی مانند دفترچه مهمان عمل میکردند و شامل نام افراد و التماس به خدایان بودند.
زندگی در این شهر تاریخی
باستانشناسان از بقایای مواد غذایی و اسناد روی پاپیروس توانستهاند اطلاعاتی درباره رژیم غذایی نبطیها به دست آورند. آنها انواع میوهها، غلات، گوشت و حتی ماهیهایی که از دریای مرده وارد میشدند، مصرف میکردند. سیستم پیشرفته جمعآوری آب این شهر که شامل کانالها، سدها و مخازن بود، امکان رشد جمعیت در محیط بیابانی سخت را فراهم میکرد.
کتیبهها و آثار هنری همچنین نشان میدهند که نبطیها دارای دین چندخدایی بودهاند. خدایان مهم شامل دوشارا، خدای مرد، و آلات، خدای زن، بودند. نمایش آنها در طول زمان تغییر کرد و تأثیر فرهنگ یونانی-رومی نیز قابل مشاهده بود.
ترک پترا
زلزلهای در سال ۳۶۳ میلادی بسیاری از ساختمانها را ویران کرد و آسیب به زیرساختهای آبی موجب شد که جمعیت شهر به تدریج کاهش یابد. پس از زلزلههای متعدد، ساکنان به سکونتگاههای نزدیک منابع آب منتقل شدند.
رازهای ناتمام \jvh
بخش زیادی از پترا هنوز کاوش نشده است. پژوهشگران هنوز در مورد روابط بین مردم، زندگی روزمره و تعاملاتشان با خدایان، سوالات بسیاری دارند. جمعیت این شهر تاریخی پیش از زلزلهها احتمالاً حدود ۳۰ هزار نفر بود، اما اکنون بیشتر بناهای سکونتگاهها فرو ریختهاند. این شهر بیش از آنکه تنها مکانی برای دفن مردگان باشد، روزگاری شهری زنده و پرجنبوجوش بوده است.
افزودن دیدگاه