در بسیاری از مواقع، زمانی که هنوز تعدادی از دندانهای شیری در دهان کودکان وجود دارد، والدین با نگرانی فرزند خود را برای معاینههای اولیه نزد متخصص ارتودنسی کودکان در اصفهان میبرند. مشاهدهی بینظمیهای جزئی یا دندان کج و کوله کودکان در این سن، موضوعی غیرمعمول یا نگرانکننده محسوب نمیشود. این تغییرات معمولاً بخشی طبیعی از روند رشد و رویش دندانها هستند و در بسیاری از کودکان دیده میشوند. با این حال، مراجعهی زودهنگام به متخصص میتواند به والدین آرامش خاطر بدهد و در صورت نیاز، امکان برنامهریزی برای پیشگیری یا اصلاح مشکلات احتمالی در آینده را فراهم کند.
علت دندان کج و کوله کودکان
عوامل ژنتیکی: اگر یکی از والدین یا اعضای خانواده دچار بی نظمی یا کجی دندانها بوده باشند، احتمال بروز این مشکل در کودک نیز بیشتر است. ژنتیک میتواند شکل و اندازهی فک و دندانها را تحت تأثیر قرار دهد.
عوامل محیطی: شرایطی مانند تنفس دهانی، عادات غذایی یا حتی برخی بیماری های دهانی میتوانند به مرور روی رشد و موقعیت دندانها اثر بگذارند و باعث ایجاد بینظمی شوند.
مکیدن انگشت: بسیاری از کودکان به مکیدن انگشت شست عادت دارند. این عادت در صورتی که طولانیمدت ادامه یابد، فشار غیرطبیعی به فک و دندانها وارد میکند و در نهایت موجب کج شدن آنها می شود.
استفاده طولانی مدت از پستانک: پستانک در سالهای ابتدایی زندگی مفید است، اما اگر مدت زیادی مورد استفاده قرار گیرد، مانند مکیدن انگشت میتواند روی رشد صحیح دندانها و فک اثر منفی بگذارد.
الگوهای رشد نامناسب: در برخی کودکان، هماهنگی بین رشد فک بالا و پایین به درستی شکل نمیگیرد. این موضوع میتواند فضای کافی برای رویش دندانها را محدود کرده و باعث بینظمی شود.
زمان مراجعه به دندانپزشکی
از این رو میتوان گفت وقتی که کودکان در حدود سن هشت سالگی هستند و به عبارت دیگر وارد کلاس سوم ابتدایی میشوند، در صورت وجود بینظمی های دندانی، خصوصاً نواحی جلویی فک پایین باید توسط متخصص ارتودنسی معاینه شوند. در بسیاری از موارد با رفع مشکلات اولیه محیطی میتوان تا حد زیادی از بروز مشکلات سخت آینده جلوگیری کرد.
پیامد های دندان های کج در کودکان
نکته قابل توجه این است که میزان کمی دندان کج و کوله کودکان قبل از ۱۲ سالگی چندان نگران کننده نیست. اما اگر میزان این بینظمی ها زیاد باشد، میتواند باعث بروز مشکلاتی شود.
مشکلات جویدن و تغذیه: وقتی دندانها در جای درست خود قرار نگرفته باشند، کودک در جویدن غذا دچار مشکل میشود. این موضوع نهتنها فرآیند تغذیه را سخت میکند، بلکه میتواند بر رشد و سلامت کلی بدن او نیز تأثیر منفی بگذارد.
اختلال در تکلم: کجی و بینظمی دندانها ممکن است باعث شود کودک نتواند برخی حروف را بهدرستی تلفظ کند. این مسئله در کنار سختی تکلم، گاهی باعث میشود کودک توسط همسالان خود در مدرسه مورد تمسخر قرار گیرد و دچار ناراحتی روحی شود.
کاهش اعتماد به نفس کودک: ظاهر دندانهای کج میتواند اعتماد بهنفس کودک را تحت تأثیر قرار دهد. برخی کودکان برای پنهان کردن دندانهای خود هنگام صحبت دستشان را جلوی دهان میگیرند یا حتی از صحبت کردن در جمع، بهویژه در مدرسه، خودداری میکنند.
احتمال بیشتر پوسیدگی و بیماری های لثه: دندانهای نامرتب بهراحتی تمیز نمیشوند و همین مسئله محیط مناسبی برای تجمع پلاک های میکروبی ایجاد میکند. در نتیجه احتمال پوسیدگی دندان ها و بروز بیماری های لثه ای در این کودکان بیشتر خواهد بود.
ارتودنسی دندان کودکان
اما اینکه آیا ارتودنسی کودکان درد دارد و میتواند موجب نگرانی کودک و والدین او شود، باید توجه کرد که به طور کلی روند درمان ارتودنسی دردزا نیست و نیروهای بسیار ملایمی بر روی دندانها وارد میشود. وجود این نگرانیها ممکن است باعث شود کودکان از مراجعه به مطب متخصص ارتودنسی دوری کنند. این در حالی است که اطمینان از اینکه دردی را تجربه نخواهند کرد، میتواند این روند درمانی را بهبود بخشد.
روشهای اصلاح دندان های کج و کوله کودکان
پس از انجام معاینههای اولیه و بررسی دقیق وضعیت دندانها و فک کودک، متخصص ارتودنسی کودکان میتواند بر اساس میزان بی نظمیها، بهترین روش درمان را انتخاب کند. برخی از روش های رایج عبارتاند از:
پلاکهای متحرک
در مواردی که بینظمیها خفیفتر باشند، از پلاکهای متحرک استفاده میشود. این پلاکها قابلیت جابهجایی دارند و معمولاً در سنین پایینتر برای هدایت بهتر رشد دندانها و فک بهکار میروند.
دستگاههای رشدی
این دستگاهها با هدف کمک به رشد صحیح فکها و ایجاد هماهنگی بین فک بالا و پایین مورد استفاده قرار میگیرند. بهویژه در کودکان در حال رشد، این روش میتواند نقش پیشگیرانه و اصلاحی مهمی داشته باشد.
براکتهای ثابت ارتودنسی
در سنین بالاتر یا در شرایطی که بینظمیها شدیدتر باشد، ممکن است نیاز به استفاده از براکتهای ثابت باشد. این براکتها روی دندانها نصب میشوند و بهتدریج با اعمال فشار کنترلشده، دندانها را در موقعیت صحیح قرار میدهند.
اتصال براکت به دندانهای شیری
در برخی موارد خاص، امکان دارد براکتهای ثابت حتی روی دندانهای شیری هم قرار داده شوند. هدف از این کار، ایجاد فضای مناسب برای رویش دندانهای دائمی و جلوگیری از مشکلات شدیدتر در آینده است.
سن مناسب ارتودنسی کودکان
سن مناسب ارتودنسی برای بررسی وضعیت دندانها و تشخیص بینظمیهای احتمالی و دندان کج و کوله کودکان، حدود ۷ یا ۸ سالگی است؛ یعنی زمانی که معمولاً کودک در پایه سوم ابتدایی تحصیل میکند. در این سن، بخشی از دندانهای دائمی رویش پیدا کرده و هنوز تعدادی از دندانهای شیری در دهان وجود دارند. همین موضوع فرصتی ارزشمند در اختیار متخصص ارتودنسی قرار میدهد تا روند رشد دندانها و فک را بهطور دقیق ارزیابی کند.
شروع درمانهای ارتودنسی در این سن، در بسیاری از موارد زودهنگام و پیشگیرانه به شمار میآید. این نوع درمانها کمک میکنند مشکلات احتمالی مانند کجی شدید دندانها، کمبود فضا برای دندانهای دائمی، یا ناهماهنگی بین فک بالا و پایین قبل از شدت گرفتن شناسایی و برطرف شوند. به این ترتیب، هم از درمانهای پیچیدهتر و طولانی تر در آینده جلوگیری میشود و هم کودک در مسیر رشد، با اعتمادبهنفس بیشتری پیش خواهد رفت.
نقش والدین در طول درمان
مراقبتهای والدین در طول دوره درمان ارتودنسی نیز مورد توجه متخصص ارتودنسی است و تمامی توضیحات لازم در جلسات اول داده میشود. رعایت بهداشت و تغذیه مناسب که بهوسیله متخصص ارتودنسی کودکان برای والدین توضیح داده میشود نیز از اهمیت بهسزایی برخوردار است. لازم است والدین فرزندان خود را مطابق دستورات متخصص ارتودنسی برای جلسات معاینه بهصورت منظم مراجعه کرده و به این ترتیب روند درمان ارتودنسی را بهبود بخشند.
در نهایت باید گفت
پیشگیری بهتر از درمان است. در بسیاری از موارد نشانههای اولیه و دندان کج و کوله کودکان از بروز مشکلات شدید آینده در کودکان وجود دارد که میتوان با مراجعات منظم و به هنگام برطرف کرد. از این رو پیشنهاد میشود والدین فرزندان خود را از حدود سن ۸ سالگی بهصورت روتین و هر شش ماه، حتی در صورتی که مشکلی وجود ندارد، به متخصص ارتودنسی کودکان ارجاع داده تا در صورت وجود مشکلات اولیه به سرعت از روشهای درمانی استفاده شود.
افزودن دیدگاه