روایت دست اول از پشت پرده اختلافات در باره انتقال آرشیف افغان فیلم به ارگ؛ گفتگویی با ابراهیم عارفی

روایت دست اول از پشت پرده اختلافات در باره انتقال آرشیف افغان فیلم به ارگ؛ گفتگویی با ابراهیم عارفی

خبرنگار خبرنامه

علی شیر شهیر
خبرنگار خبرنامه

۵ / سرطان ۱۳۹۷ | ۰ دیدگاه

«ابراهیم عارفی» از جوزای سال ۱۳۹۱ خورشیدی تا ۱۰حمل سال جاری خورشیدی سمت ریاست «افغان‌فیلم» را به‌عهده داشت. عارفی در ماه حمل سال جاری خورشیدی به‌دلیل آن‌چه که او سنگ‌اندازی حکومت در کار «افغان‌فیلم» می‌داند، از وظیفه‌اش کنار رفت.

اخیرا رییس‌ جمهوری افغانستان در فرمانی، دستور انتقال آرشیف افغان‌فیلم را به ارگ ریاست جمهوری داده است؛ عملی که با واکنش تند جامعه فرهنگی و هنری و حتی مجلس نمایندگان افغانستان روبرو شده است.

خبرنامه این مصاحبه اختصاصی را با ابراهیم عارفی، رییس سابق «افغان‌فیلم» در کابل انجام داده و از او در مورد دلیل استعفایش و چرایی تصمیم حکومت برای انتقال آرشیف «افغان‌فیلم» به ارگ ریاست جمهوری پرسیده است.

خبرنامه: آقای عارفی تشکر از این‌که فرصت‌تان را در اختیار ما گذاشتید. نخست می‌خواهم بپرسم در مدتی که شما رییس افغانفیلم بودید، دستآوردتان برای این اداره فرهنگی و هنری چه بود؟

عارفی: در بخش دست‌آوردها باید بگوید زمانی‌که من بعد از سپری کردن آزمون اداره اصلاحات اداری افغانستان به‌عنوان رییس این اداره معرفی شدم، بدبختانه داخل «افغان‌فیلم» به یک آشغال‌دانی عمومی تبدیل شده بود. من و همکارانم به مدت شش ماه تا یک سال مصروف پاک‌کاری زباله‌های داخل این اداره بودیم. در این جریان ما وسایل بسیار قدیمی که در افغان فیلم بود را جمع‌آوری کرده و فیلم‌هایی که در هر جایی مخفی بود، حتی در زیرزمین، زیرخاک، آن‌ها را پیدا کردیم و به تعمیر آرشیف انتقال دادیم.

هم‌زمان با کارهای پاک‌کاری، توانستم مکانی را که پیش از آن یک گدام بیش نبود، به آرشیف تبدیل کنیم و اتاق‌های ویژه را با درجه حرارت ویژه برای نگهداری این اثرها، آماده نماییم. با این ‌وجود، تاقچه‌های منظم و جداگانه برای هر اثر هنری در نظر گرفتیم و شروع کردیم به فهرست‌نویسی فیلم‌هایی که در اختیار داشتیم. سرانجام پنج سال دوام پیدا کرد که ما بتوانیم به این آرشیف نظم بدهیم که شامل پیدا کردن و جمع‌آوری فیلم، ترمیم فیلم، شماره‌گذاری و درج تاریخ، دیتابیس کردن و آرشیف کردن می‌شود.

خبرنامه: آقای عارفی همان‌طوری که خودتان گفتید، شما زحمت‌های زیادی برای «افغانفیلم» کشیده‌اید، واقعا دلیلی که سبب شد شما از این پست کنار بروید، چه بود؟

عارفی: وقتی ‌که از ماه اکتوبر سال گذشته فشار از هر جهت بالای ما آمد که باید ما تعمیر افغان‌فیلم را به خاطر امنیت سفارت انگلیس به انگلیس‌ها واگذار کنیم، من در هر جلسه هرقدر تلاش کردم که با آوردن دلایل موجه و اسناد، بفهمانم که این تصمیم در واقع نابود کردن اسناد تاریخی و هویت فرهنگی است، کسی به این حرف‌‎هایم وقعی نگذاشت. بااین‌وجود در هر مجلس به من به شیوه اخطارگونه گفته می‌شد که این مسایل بسیار مهم است، کوشش کن عارفی صاحب در این قضایا پایت را دخیل نکنید. حتی در مجلسی در وزارت خارجه افغانستان به من گفته شد که در این کارها مداخله نکن، تو را زندانی خواهند کرد. اما پاسخ من این بود که ما در مقابل مردم افغانستان کدام جنایتی را انجام نمی‌دهیم که ما را از زندانی کردن می‌ترسانند.

بیشتر این فشارها مشخصا از سوی حکومت بود، آن‌ها در تلاش بودند که به‌صورت غیرمستقیم در یک قالب بسیار نرمی که حس نشود که اخطاریه است، به‌گونه شوخی‌آمیز و مزاح‌گونه می‌گفتند که آقای عارفی فکرت باشد که در این قضایا پایت را بند نکنی که «خدای ناخواسته» برایت نقصی در قبال دارد.

خبرنامه: چه وقت این هشدارها از سوی حکومت به شما جدی شد که مجبور به استعفا شدید؟

عارفی: وقتی‌که حرف‌ها و صدای ما را کسی نشنید و درک نکرد و وزارت اطلاعات و فرهنگ نیز این مساله را جدی نگرفت. اما با آن‌هم کماکان فعالیت‌های ما ادامه داشت و مراجعه‌کنندگان ما از آرشیف به‌صورت قانونمند استفاده می‌کردند و از موادهایی که داشتیم، بر اساس قانونی که تعریف کرده بودیم، در اختیار آنان قرار می‌دادیم. اما زمانی‌که سنگ‌اندازی‌ها زیاد شد، کار به‌جایی رسید که دیگر نگذاشتند ما به‌عنوان یک اداره توریدی، تولیدی و آرشیف، تولیدی داشته باشیم. با این ‌وجود آهسته ‌آهسته ضلع‌های اصلی را خشکاندند و تنها یک پایه‌ آن‌که تعمیر بود، تنها همان برای «افغان‌فیلم» باقی ماند که حالا می‌خواهند تعمیر آن را هم بگیرند.

با این‌ وجود، با پیش‌آمد چنین مسایلی، فکر کردم که خودم یک سنگی شده‌ام در مقابل فعالیت‌های افغان‌فیلم، فکر کردم که اگر من استعفا بدهم و یک شخصی از تبار خود رییس‌جمهور در این پست بیاید، ممکن کارهای افغان‌فیلم رونق بگیرد.

خبرنامه: گفته می‌شود که شما یکی از دوستان نزدیک رییس جمهور غنی بودید، پس فکر می‌کنید این مساله چقدر مهم بوده که ارگ شما را با هشدارهایی که اشاره کردید، تحت فشار قرار داد؟

عارفی: دوستی ما امروز هم باقی است، اما نمی‌دانم چه حادثه‌یی در ارگ رخ داد و اطرافیان آقای رییس‌جمهور چه چیزهایی در مورد من گفتند؛ من می‌‎دانم که چون من با جدیت کار می‌کردم، با این ‌وجود رقیب‌ها کم نبود.

گذشته از این‌ها، مخالفت من با سپردن زمین افغان‌فیلم به سفارت انگلستان یکی از دلیل‌های عمده‌‌ای بود که زیر فشارهای گسترده‌ حکومت قرار بگیرم و مجبور به استعفا شوم.

خبرنامه: چالشی ‌که بعد از انتقال آرشیف افغان فیلم بالای اثرهای آن میآید را شما با ارگ ریاست جمهوری شریک نکردید؟ واکنش آن‌ها در این مورد چه بوده است؟ 

عارفی: ارگ در این مورد هیچ واکنشی ندارد. کسی نیست که برای رییس‌جمهور این استدلال را بکند که آقای رییس‌جمهور این کار را که شما پلان کرده‌اید، حکومت همان جایش را ندارد که آن‌ را نگهداری کند. آرشیف نیاز به مدیریت دارد، این آثار طلاتپه یا سرخ کوتل یا بگرام نیست که در یک‌جایی باقی بماند و صرف در موزه‌ها به نمایش برود. این‌ها مواد زنده است و به کنترل ضرورت دارد که هر روز باید مدیریت شود و به دسترس قرار بگیرد. هیچ ‌کسی نیست که به رییس‌جمهور ما بگوید که این کار به این دلایل امکان ندارد.

خبرنامه: بعد از این‌که واکنش‌های تندی از سوی شما و جامعه هنری و فرهنگی افغانستان و حتی از سوی مجلس نمایندگان علیه این تصمیم ارگ صورت گرفت، هنوز هم ارگ به تصمیم‌اش پافشاری می‌کند؟

عارفی: با وجود این‌که با من هیچ‌کس .. حتی تلفن مرا کسی نمی‌گیرد، اما ما از طریق اتحادیه سینماگران پیش رفتیم و آقای جوان‌شیر حیدری، رییس این اتحادیه رفتند با مشاورین بخش فرهنگی رییس‌جمهور صحبت کردند. از حرف‌هایی که آقای جوان‌شیر حیدری از طریق تلفن با من شریک کرد، معلوم شد که این کار، کار بازگشت‌ناپذیر است که باید اجرا شود؛ و سفارت انگلیس هرجایی را که بخواهد، ارگ برایش «نه» نمی‌گوید. وقتی همکاران ما پرسیده‌اند که حتی اگر ارگ را هم بخواهند برای‌شان می‌دهید، گفته‌اند «بلی»!
خب… وقتی‌که مشاور رییس‌جمهور که نویسنده هم است و خودش را هنرمند هم می‌گوید، با چنین الفاظی با ما صحبت می‌کند، دیگر چیزی برای ما باقی نمی‌ماند، به‌جز این‌که به سرک‌ها بریزیم و به مظاهره‌ مسالمت‌آمیز دست بزنیم، اما شما می‌دانید که تظاهرات مسالمت‌آمیز در این کشور با مرمی و انتحاری پاسخ داده می‌شود. ماندیم که جامعه جهانی صدای ما را بشنود. ما این موضوع را می‌خواهیم تا محکمه‌های بین‌المللی بکشانیم که این یک جفا به تاریخ فرهنگ و هنر افغانستان است.

خبرنامه: فکر می‌کنید دلیل دیگری، به‌جز این‌که زمین افغانفیلم را به سفارت انگلستان می‌دهند، وجود دارد که می‌خواهند این آرشیف به ارگ انتقال دهند؟ مساله دختر رییسجمهور چقدر در این موضوع دخیل است؟  

عارفی: آرشیف افغان‌فیلم از دید بیرونی از جمله آرشیف‌های بسیار نادر و یگانه در منطقه است که می‌تواند برای پژوهش و ارزیابی اتنوگرافی منطقه‌یی استفاده کرد. با این ‌وجود، برای استفاده از آرشیف افغان‌فیلم قراردادها می‌شود که بر اساس آن قرارداد، طرف مقابل بعد از ختم فیلم، موظف به‌پرداخت پول به دولت افغانستان است. چنین قراردادی حتی با دختر اشرف غنی که دختر رییس‌جمهور است، انجام شده، این‌طور نیست که دختر رییس‌جمهور از آرشیف ما مجانی استفاده کند. حالا نمی‌دانم که سرنوشتش به کجا رسیده، اما همان وقت که من رییس افغان‌فیلم بودم، ما همین‌طور یک قرارداد را میان افغان فیلم و دختر رییس‌جمهور امضا کردیم.

با این ‌حال بعد از استعفای من از این اداره، نمی‌دانم که آیا خانم غنی حاضر به پرداخت همان پول به آرشیف نشده یا مسایل دیگر بوده، اما کسی بر ای‌شان مواد نداده است. با این‌ وجود، تولید فیلم خانم مریم غنی که تا ختم این سال باید افتتاح می‌شد، به تعویق افتاد و من فکر می‌کنم که این موضوع هم سبب شد ریاست جمهوری کمی عصبانی شود و به بهانه‌ این‌که در وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان و در اداره افغان‌فیلم، مدیریت سالم وجود ندارد، بهتر است آرشیف به ارگ انتقال پیدا کند.

خبرنامه: اگر ارگ ریاست جمهوری تصمیمش را عملی کند، آن‌وقت واکنش جامعه هنری و فرهنگی افغانستان چه خواهد بود؟ 

عارفی: آرشیف افغان‌فیلم تنها با کمک مالی حکومت ساخته نشده است، آرشیف افغان‌فیلم برآیند کمک‌های فیلم‌سازان داخلی و خارجی بوده که از تمام دنیا برای افغان‌فیلم وسایل روان کرده‌اند، به شمول خودم، که این وسایل به‌صورت رایگان در خدمت فیلم‌سازان و جامعه سینمایی افغانستان قرار دارد.

 با این ‌وجود، حتی انتقال مواد آرشیف کار دشواری است که از یک‌جا به ‌جای دیگر انتقال داده شود، چه برسد به این‌که در کدام مکان دیگری نگهداری شود. ما زمانی‌که یکی از مواد ساده آرشیف را از یک‌جا به ‌جای دیگر انتقال می‌دادیم، چقدر بالای آن از نگاه بیمه هزینه می‌کردیم و چقدر وسایل محافظی در اطراف آن استفاده می‌کردیم که آن وسیله صدمه نبیند.

 با این حال، ما تا محکمه‌های بین‌المللی در این قضیه به ‌پیش خواهیم رفت تا جلوی این جفایی را که قرار است به ‌حق تاریخ فرهنگ و هنر افغانستان انجام شود، بگیریم.

خبرنامه: انتقال آرشیف افغانفیلم به ارگ قسمی که شما گفتید، چقدر می‌تواند به تاریخ فرهنگ و هنر افغانستان صدمه وارد کند؟

عارفی: هیچ ‌چیزی ابدی و دایمی نیست؛ ما دو تشویش بزرگ را از این ناحیه داریم. اول بعد تخنیکی آن است که آیا در ارگ از نگاه فنی مکان مخصوصی با درجه حرارت و سایر امکانات مخصوص برای این موادها وجود دارد؟

دوم این‌که هیچ‌ کسی ابدی نیست؛ چقدر تضمینی وجود دارد که بعد از ریاست جمهوری آقای غنی، رییس‌جمهور بعدی با این آرشیف چه خواهد کرد؟!

به نظر من این یک جفای بسیار بزرگ در حق سینما و فرهنگ افغانستان است. چون تا حالا انتقال پیدا نکرده، ما آن را به خیانت تشبیه نمی‌کنیم، ولی این را یک جفا می‌دانیم که چنین تصمیمی گرفته شده است. اگر این آرشیف منتقل شود، ما آثاری که ناب است و دیده نشده و به هزارها ساعت می‌رسد را از دست می‌دهیم… دیگر چیزی بالاتر از این گفته نمی‌شود، حتی در فکر ما هم نمی‌گردد….

Pin on Pinterest0Share on LinkedIn0Share on Google+0Tweet about this on TwitterShare on Facebook0
ابراهیم عارفی افغان فیلم افغانستان

مطالب مشابه

دیدگاه خودرا بنویسید

ایمیل *
نام *
دیدگاه *
اگر میخواهید عکس تان در کنار نظر تان قرار گیرد لطفا به سایت گراواتار مراجعه کنید