گزارش تحقیقی «خبرنامه» در مورد چالش‌های نظام معارف در افغانستان؛ سایه جنگ و ناامنی بر سال حمایت از معارف

گزارش تحقیقی «خبرنامه» در مورد چالش‌های نظام معارف در افغانستان؛ سایه جنگ و ناامنی بر سال حمایت از معارف

خبرنگار

سکینه امیری
خبرنگار

۲ / سرطان ۱۳۹۷ | ۰ دیدگاه

دشمنی گروه‌های تروریستی و هراس‌افکن با معارف افغانستان هم‌چنان ادامه دارد؛ آتش‌زدن مکاتب، مسدود کردن آن‌ها، استفاده از مکاتب به عنوان سنگر و وضع قوانین سخت‌گیرانه به خصوص برای دانش‌آموزان دختر، از جمله شایع‌ترین موارد این دشمنی‌هاست.

در ماه حمل بود که طالبان ۳۰ مکتب را در شهرستان چرخ ولایت لوگر مسدود کرده و در پاسخ به حمله هوای نیرو‌ها امنیتی افغانستان در ولایت  قندز که منجر به کشته شدن سران این گروه شد، هشدار دادند که در سال روان مکاتب را مسدود و یا به آتش خواهند کشید.

علاوه بر طالبان، گروه داعش نیز دشمنی سرسختی با نظام معارف افغانستان دارد. در تازه‌ترین مورد خشونت این گروه با معارف، داعش روز ۱۴ جوزا اعلام کرد، به دلیل این‌که نیروهای خارجی در شهرستان هسکه مینه و برخی دیگر از شهرستان‌های ولایت ننگرهار افراد ملکی و مهاجرین را هدف قرار دادند، اکنون آنان مکاتب دخترانه را هدف قرار می‌دهند.

گروه داعش شام روز شنبه(۱۲ جوزا) از طریق رادیوی محلی خود در ولایت ننگرهار هشدار دادند که مکاتب دخترانه را در این ولایت هدف قرار خواهند داد و از خانواده‌های دانش‌آموزان دختر خواستند تا مکاتب دخترانه را مسدود کنند.

به دنبال این تهدید، ریاست معارف ولایت ننگرهار تمام مکاتب دخترانه در مناطق گرمسیر را تعطیل کرد.

به دنبال افزایش تعهدیدها علیه نظام معارف افغانستان، وزارت معارف این کشور می‌گوید که یک نهاد بی‌طرف است و نباید هیچ گروهی آن‌ها در زد و بند‌های سیاسی و نظامی دخیل کرده، قربانی سازد.

محمدکبیر حقمل، ریس نشرات وزارت معارف به خبرنامه می‌گوید: ‌«وزارت معارف یک ارگان مردمی است که  بی‌طرفانه به فرزندان افغانستان آموزش می‌دهد. ما از طرف‌های درگیر در افغانستان تقاضا داریم که از دشمنی با دانش‌آموزان دست بردارند و مانعی در برابر آموزش و پرورش فرزندان افغانستان نشوند.‌»

سایه جنگ و ناامنی بر سال حمایت از معارف

بر اساس برنامه جدید وزارت معارف افغانستان تا پایان سال ۱۳۹۹ خورشیدی باید در این کشور بی‌سوادی محو شود. ارگ ریاست جمهوری افغانستان برای رسیدن به این هدف، سال ۹۷ خورشیدی را سال حمایت از معارف نام‌گذاری کرد و از همه‌ مردم این کشور خواسته که برای محو بی‌سوادی در افغانستان تلاش کنند.

schools3

گروه داعش شام روز شنبه(۱۲ جوزا) از طریق رادیوی محلی خود در ولایت ننگرهار هشدار دادند که مکاتب دخترانه را در این ولایت هدف قرار خواهند داد و از خانواده‌های دانش‌آموزان دختر خواستند تا مکاتب دخترانه را مسدود کنند

 بر اساس آخرین ارزیابی‌ها، کمتر از ۴۰ درصد مردم افغانستان با سواد و بیشتر از ۶۰ ‌درصد دیگر بی‌سواد هستند.

اما مسدود بودن مکاتب و ناامنی بر این هدف سایه ‌انداخته است. محمد اشرف غنی، رئیس‌جمهور افغانستان در آغاز سال تحصیلی جاری گفته بود به دلیل مسدود بودن مکاتب، سه و نیم میلیون کودک واجد شرایط آموزش در این کشور از آموزش بازمانده‌اند.

در حال حاضر بیش از یک هزار مکتب مسدود است و ادامه ناامنی‌ها هم‌چنان بر مسدود ماندن آن‌ها منجر شده‌است. در کنار آن به گفته منابع، حتی احتمال افزایش این تعداد نیز محسوس است.

بر اساس آمارهایی که خبرنامه به دست آورده، در ابتدای سال ۹۷، بیش از ۱۰۰  مکتب در قندهار، ۱۶۲ مکتب در زابل، ۱۳۹  مکتب در هلمند، ۱۱۲  مکتب در ارزگان، ۶۷  مکتب در فراه، ۴۶  مکتب در غزنی، ۴۹  مکتب در پکتیا، ۴۵  مکتب در بادغیس، ۴۳ مکتب در هرات، ۶۳ مکتب در جوزجان و ۳۹ مکتب در پکتیکا مسدود ‌است و علاوه بر آن ۱۴۳ مکتب دیگر در ۱۸ ولایت دیگر مسدود می‌باشد.

این در حالی است که سال گذشته یک‌هزار و ۶۰۰ مکتب در سراسر افغانستان بسته بود که در تناسب با سال ۱۳۹۵، زیادتر بود.

با این حال، سخنگوی وزارت معارف تأیید می‌کند که بیش از یک هزار مکتب در آغاز سال جدید تعلیمی مسدود بوده و احتمال بالا رفتن این‌‌ رقم با وجود ناامنی‌ها نیز زیاد ‌است.

اما حمیرا ایوبی، نماینده مردم در پارلمان می‌گوید: ‌«آماری که وزارت معارف افغانستان گفته، دقیق نیست، مکاتب زیادی در ۳۴ ولایت افغانستان به دلایل مختلف مسدود است.‌»

صدیق پتمن، معین سابق وزارت معارف افغانستان نیز می‌گوید که این وزارت چندان اطلاعی از ساحات دوردست کشور ندارد و این آمار تنها از مناطق نزدیک به مرکز ولایت‌ها است.

با این حال، به گفته مسئولان، نبود امنیت نه تنها سبب مسدود ماندن مکاتب‌شده، بل‌که سبب شده وزارت معارف نتواند مکاتب جدیدی نیز بسازد.

مکاتب سنگری برای جنگ

گزارش‌ها می‌رساند که مکاتب در مناطق ناامن به پاسگاه های نظامی میان طالبان و دولت مبدل شده است.

روزنامه گاردین در ماه حمل گذشته مدعی شده بود که ارتش افغانستان در ولایت هلمند از مکاتب به عنوان سنگر استفاده می‌کنند.

در این گزارش آمده که استفاده از مکتب به عنوان سنگر توسط نیروهای ارتش افغانستان و طالبان، نشانه جنگ شدید میان طالبان و نیروهای دولتی افغانستان است که دست‌آ‌وردهای ۱۵ سال گذشته این کشور را در بخش آموزش و پرورش به شدت متأثر می‌سازد.

humira ayoubi

حمیرا ایوبی، نماینده مردم فراه در پارلمان

 در این گزارش آمده که نیروهای ارتش افغانستان روی پشت بام بعضی از مکاتب در ولایت هلمند سنگرهایی ایجاد کرده‌اند. نیروهای ارتش افغانستان در منطقه «چاه انجیر» در «نادعلی» یک مکتب را تبدیل پایگاه نظامی کرده‌اند.

 این در حالی است که تلفات غیرنظامیان در افغانستان در حال افزایش است و زمانی که مکاتب بخشی از جنگ محسوب شوند، خطر تلفات و گرفتاری کودکان تشدید می‌شود.

 با این حال وزارت معارف افغانستان نیز تأیید می‌کند که ده‌ها مکتب در این کشور اکنون به سنگر جنگ تبدیل شده است و بسیاری از دانش‌آموزان این مکاتب را ترک کرده و شمار کمی در محیط نظامی به آموزش ادامه می‌دهند.

محمدکبیر حقمل، سخنگوی وزارت معارف می‌گوید: در سراسر افغانستان ۶۷ مکتب اکنون تبدیل به سنگر جنگ شده است. به گفته وی، دست‌کم چهار مکتب در دست طالبان و متباقی در اختیار نیروهای امنیتی افغانستان است. هلمند و ارزگان از ولایت‌هایی اند که نیرو‌های امنتی افغانستان و گروه‌های تروریستی از مکاتب به عنوان پایگاه نظامی استفاده می‌کنند.

محمدکبیر حقمل می‌گوید: ‌«ما از دولت افغانستان می‌خواهیم که جلو تبدیل شدن مکاتب به سنگر‌ را بگیرد، نه این‌که گروه‌های تروریستی از مکاتب به عنوان پایگاه نظامی یا سنگر و قرار‌گاه استفاده کند و به مکاتب و دانش‌آموزان ما آسیب برساند.‌ ما بودجه برای تعمیر مکاتب نداریم و به سختی تعمیر‌ها را با کمک‌ها اعمار می‌کنیم و نباید تخریب شود.‌»

مسوولان وزارت معارف می‌گویند که سنگر ساختن مکاتب، ساکنان مناطق را متواری می‌سازد و در نبود ساکنان، وسایل مکاتب غارت و یا از بین برده می‌شود. در کنار آن ساختمان مکاتب نیز تخریب شده و به این ترتیب مکتب مسدود می‌شود.

مکاتب بدون تعمیر

بر اساس آمارهایی که وزارت معارف ارایه می‌کند، هم‌ اکنون بیش ۹ میلیون دانش‌آموز در بیشتر از ۱۷ هزار مکتب مشغول آموزش اند که بیش از نیم این مکاتب ساختمان ندارد.

مسوولان وزارت معارف افغانستان می‌گویند که از میان بیش از ۱۷ هزار مکتب، ۹ هزار مکتب تعمیر دارد و متباقی بدون ساختمان است.

محمدکبیر حقمل می‌گوید:‌ «از میان بالاتر از ۱۷ هزار مکتب در افغانستان، ۹ هزار مکتب به گونه‌یی تعمیر دارد و آن تعمیر کفاف دانش‌اموزان را نمی‌کند و بیش از ۸ هزار مکتب هنوز بدون تعمیر است و مشکلات آموزش و پرورش بسیار است. آموزش و پرورش در خانه‌های کرایی تا در صحرا به دانش‌آموزان تدریس می‌شود. امسال سال حمایت از معارف نامیده شده‌است و تلاش ما این است که از این فرصت برای کاهش مشکلات معارف کارگیریم و منابع مالی برای ساخت مکاتب پیدا کنیم.‌»

Kabir haqmal

محمدکبیر حقمل، سخنگوی وزارت معارف

اما حمیرا ایوبی، نمایند مردم در پارلمان و عضو کمیسیون معارف و تحصیلات عالی مجلس نمایندگان می‌گوید: ‌«این‌که گفته می‌شود، وزارت معارف بودجه ندارد، درست نیست. در واقع این وزارت بودجه‌اش را آن‌طور که لازم بوده، مصرف نکرده‌است، حتی در شهر کابل نصف مکاتب تعمیر ندارد و یا اگر تعمیر دارد، تعمیر آن کافی نیست و شاگردان یا در زیر خیمه‌ها هستند و یا در خانه‌های کرایی. وزارت پول هنگفت را صرف کرایه خانه‌ها کرده است.‌»

 پیش از این رییس‌جمهور افغانستان در آغاز سال جدید تعلیمی به وزارت شهرسازی این کشور دستور داد که با استفاده از قطعات ساختمان‌های پیش‌ساخت، ۱۰۰ مکتب را بسازند و در کنار آن در سال جدید‌(۹۷ خورشیدی) ۶۰۰۰ ساختمان مکتب را  اعمار کنند.

محمد‌اشرف‌غنی همچنان گفته‌است که برای اعمار این تعداد از مکاتب، ۲۰۰ میلیون دالر بودجه تخصیص داده شده است.

مسوولان وزارت معارف می‌گویند که این وزارت به شدت تلاش دارد که ۲ هزار مکتب دیگر را نیز بسازد.

سخنگوی وزارت معارف اضافه می‌کند:‌ «در جمع ۶ هزار مکتب که ریاست جمهوری وعده ساخت و تمویل آن را داده، وزارت معارف نیز تلاش می‌کند که ۲ هزار مکتب دیگر را نیز بسازد و باید بگویم که این مکاتب نظر به سهمیه و نفوس در تمام ولایت افغانستان به گونه متوازن به منظور کاهش مشکلات ساخته خواهد شد، نه به اساس نیازمندی روزافزون وزارت.‌»

آموزگاران غیرمسلکی

افغانستان سالانه بیش از ۳۰۰ هزار دانش‌آموز فارغ‌التحصیل می‌دهد. محمدکبیر حقمل می‌گوید: ‌«سال‌های گذشته ما ۳۰۰ هزار فارغ تحصیل داشتیم و امسال بالاتر از ۳۸۰ هزار دانش‌اموز از بیش از ۱۷ هزار مکتب فارغ خواهد شد.‌»

برای بیش از ۹.۲ میلیون دانش‌آموز افغان، ۲۰۰ هزار معلم تدریس می‌کنند و به گفته منابع، بیش از ۴۰ درصد این آموزگاران غیرمسلکی اند.

به باور این منابع، مسلکی نبودن آموزگاران یکی از مهم‌ترین مشکلات در عرصه آموزش و پرورش در افغانستان است که حتی در مکاتب کابل پایتخت نیز آموزگاران غیرمسلکی تدریس می‌کنند.

منابع اضافه می‌کنند، در کابل، پایتخت آموزگارانی خلاف رشته با کم‌ترین معیار‌ها تدریس می‌کنند و این شیوه در ولایت‌ها بسیار زیاد است.

مسئولان در وزارت معارف با تایید این گفته‌ها اضافه می‌کنند که وزارت معارف برای حل این مشکل در سال جدید، ۲۶ هزار معلم مسلکی را استخدام خواهد کرد.

ashraf-ghani

رییس‌جمهور افغانستان در آغاز سال جدید تعلیمی به وزارت شهرسازی این کشور دستور داد که با استفاده از قطعات ساختمان‌های پیش‌ساخت، ۱۰۰ مکتب را بسازند و در کنار آن در سال جدید‌(۹۷ خورشیدی) ۶۰۰۰ ساختمان مکتب را اعمار کنند

آقا حقمل اضافه می‌کند: ‌«ما برای بالا بردن کیفیت آموزش در افغانستان ۲۶ هزار معلم مسلکی را استخدام می‌کنید. از ۲۶ هزار، در قدم اول ۸ هزار آموزگار و ۱۸ هزار آموزگار در قدم دوم استخدام خواهند شد.‌»

به گفته مسوولان وزارت معارف، این وزارت در طول چند ‌سال معلم مسلکی استخدام نکرده و با کمبود معلم، معلمان غیرمسلکی در این وزارت راه‌یافته‌اند. این مسوولان علاوه می‌کنند که در بعضی نقاط کشور، این وزارت مجبور شده معلمان را خلاف رشته و یا با حداقل سواد لازم استخدام کند.

محمدکبیر حقمل، ریس نشرات وزارت معارف می‌گوید: ‌«در بعضی حالات که در نبود آموزگاران مسلکی، آموزگاران با تجربه خلاف رشته به صورت اجیر بلامقطع استخدام شده، اما در ولایت‌های ناامن آموزگاران مسلکی و با تجربه حتی با معاش کافی حاضر به تدریس نیستند و ما مجبورا افرادی را که فارغ صنف دوازه بوده و حتا پایین‌تر از آن را استخدام کرده‌ایم و این از روی مجبوریت بوده‌است.‌»

بنابر گفته این مقام مسوول وزارت معارف افغانستان، این وزارت ‌سیستم معاش‌دهی منطقه‌یی را روی دست گرفته که مطابق آن، معاش آموزگاران مسلکی که در مکاتب مناطق ناامن برای تدریس می‌روند تا ۱۲۰۰ دالر امریکایی خواهد رسید.

به گفته حقمل، در صورتی که آموزگاران مسلکی خانم‌ها باشند، برای راحتی آموزگاران، محرم شرعی‌شان را نیز می‌فرستند و برای‌شان مصارف پرداخته خواهد شد.

اما آگاهان امور آموزش و پرورش می‌گویند که جذب ۲۶ هزار معلم مسلکی برای وزارت معارف که سال‌ها بیش از ۵۰ درصد آموزگاران آن غیرمسلکی بوده و بیرون کردن هزاران استاد غیرمسلکی و در عین حال تکمیل ساختن بست‌های معلمی در ۳۴ ولایت، کار آسانی نیستند.

اما بودجه وزارت کمتر از سال‌های گذشته است.

محمدکبیر حقمل می‌گوید: ‌«با آن‌که بودجه امسال وزارت کاهش داشته، اما دولت افغانستان تعهد سپرده در صورت مصرف خوب بودجه سال، تا نیمه سال روان بودجه کمکی نیز اختصاص خواهد داد.»

مکاتب خیالی

با تمام این وجود، موضوع فساد در وزارت معارف افغانستان هنوز موضوع جنجال‌برانگیز است. در سال ۲۰۰۲ میلادی در افغانستان حدود ۹۰۰ هزار دانش‌آموز پسر وجود داشت و دانش آموز دختری دیده نمی‌شد. اما بعد از آن، همواره این ارقام افزایش داشته و مسوولان وزارت معارف و دیگر مقامات بلندپایه حکومت افغانستان تعداد دانش‌آموزان را تا سال ۱۳۹۴ هجری خورشیدی، ۱۱ میلیون نفر اعلام کرده و آن را بزرگ‌ترین دست‌آورد افغانستان عنوان می‌کردند.

با این حال ارقام نشر شده از سوی اداره‌ توسعه بین‌المللی امریکا برای افغانستان (USAID) نشان می‌دهد که از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۱۳ میلادی تعداد دانش‌آموزان افغان از ۹۰۰ هزار به ۸.۳۵ میلیون رسیده که بیش از ۲.۵ میلیون آن‌ها دختر بوده است. در سال ۹۷ آمار دانش‌‌آموزان افغان ۹.۲ میلیون گفته‌شده که نشان می‌دهد دو میلیون دانش‌آموز خیالی بوده ‌است.

Ministry of education

موضوع فساد در وزارت معارف افغانستان هنوز موضوع جنجال‌برانگیز است

در کنار این‌ها، ۴۰ هزار و ۸۸۰ آموزگار خیالی، ۱۰۳۳ مکتب خیالی، ۱۴۰۰ پروژه‌ ساختمانی مکتب بدون طی‌مراحل قانونی تدارکات، بیش‌تر از ۲۰ میلیون دالر اختلاس در قراردادهای چاپ کتاب‌های درسی، پرداخت سالانه ۲۴ میلیون دالری معاش‌های دالری کارمندان قراردادی و مشاوران، ناپدیدشدن ۶۴ کانتینر و ده‌ها مورد دیگر گزارش شده‌ که نشان‌دهنده‌ اختلاس و حیف‌ومیل دارایی‌عامه به ارزش ملیاردها افغانی در وزارت معارف افغانستان است.

با این وجود مسوولان وزارت معارف نتایج تحقیقات انجام شده را قبول ندارند و وجود فساد، مکاتب، دانش‌آموزان و معلمان خیالی و حیف و میل میلیون‌ها دالر را رد می‌کنند.

محمدکبیر حقمل می‌گوید: ‌«افرادی بدون داشتن مدرک به مقاصد سیاسی، موضوع فساد و موضوعات خیالی را بالا کرده بودند که در طول چند سال تاکنون این موضوع را ثابت نتوانستند.‌»

اما حمیرا ایوبی، نماینده مردم در پارلمان می‌گوید: ‌«۱۷۸۰۰ مکتبی را که وزارت معارف ارایه می‌کند و می‌گوید از این میان بیش از یک هزار مکتب مسدود است، متاسفانه دقیق نیست. مکاتبی زیادی به دلیل ناامنی، نبود استاد و همچنان مهاجرت‌ها در ساحات دوردست افغانستان مسدود است که نه تنها وزارت معارف، امنیت ملی و ارگان‌های محلی اطلاع دقیق ندارد.‌»

اما حال سوال این‌جا است که چرا به یک‌بارگی تعداد دانش‌آموزان افغان که پیش از آن ۱۱ میلیون گفته می‌شد و دست‌آوردی بزرگ حکومت پساطالبانی بود، حالا به ۹.۲ میلیون دانش‌آموز رسیده‌ است؟!

بودجه مکاتب

مسئولان وزارت معارف افغانستان می‎پذیرند که در  مکاتب، مکاتب بدون تعمیر، مکاتب مسدود، معلمان مسلکی، و مسایل مربوط به ظرفیت، مشکلاتی وجود دارد، اما آنان این مشکلات را ناشی از کمبود بودجه این وزارت عنوان می‌کنند.

 مسوولان وزارت معارف افغانستان می‎گویند، بیشتر مشکلات این وزارت در کنار ناامنی، ناشی از کمبود بودجه است. بودجه این وزارت نظر به سال‌های گذشته، امسال یک‌صد میلیون کاهش یافته، اما  مقامات پیشین وزارت معارف افغانستان می‎گویند که مقام‌های این وزارت با چنین اظهار نظرها سعی می‎کنند از مسئولیت فرار کرده و ملامتی را به دوش دیگران بیاندازند.

صدیق پتمن می‌گوید:‌ «مدیریت نادرست و بی‌پروایی مقامات وزارت معارف سبب چالش‎های جدی در وزارت معارف بوده و باید نادیده گرفته نشود.‌»

در همین حال آگاهان امور آموزش و پرورش می‌گویند که کمبود بودجه مشکل این وزارت نیست، بلکه عدم مدیریت و مصرف نکردن آن، مشکل به بار آورده آست.

وزارت معارف معتقد است که تطبیق بودجه در سطح پائین علل داخلی و خارجی داشته و مرتبط به وضعیت امنیتی و اقلیمی کشور نیز می باشد.

 اما با این حال بودجه مکاتب مسدود کجا می‌شود؟!

حمیرا ایوبی، نماینده مردم در پارلمان می‌گوید که در مناطق ناامن دولت مجبور است معاش و بودجه مکاتب را با وجود مسدود بودن مکاتب بپردازد تا حداقل در آن مناطق دولت بتواند همان افراد را راضی نگه‌دارد و مانع پیوستن آن‌ها به گروه‌های تروریستی شود.

Destroyed-school

نبود امنیت، یکی از جدی‌ترین مشکلات وزارت معارف افغانستان است که در کنار مسدود ساختن و از بین بردن مکاتب توسط گروه‌های تروریستی، سبب تجمع جمعیت در دیگر ولایت‌ها شده‌است

در عین حال منابعی از ولایات نیز می‌گویند که گروه‌های تروریستی در ولایت‌های ناامن در کنار باج‌گیری از دولت، از مردم نیز پول می‌گیرند. به اساس گفته‌های منابع، هم‌اکنون طالبان در مناطق ناامن پنج تا ده درصد معاش آموزگاران را دریافت می‌کنند.

نمایند‌گان مردم در پارلمان نیز تأیید می‌کنند که طالبان در مقابل اجرای هر پروژه، ۱۰ درصد مالیه دریافت می‌کنند. آن‌ها از وزارت معارف افغانستان می‌خواهند با تغییر رویکرد طالبان که تا حالا در پیش گرفته، با آن‌ها صحبت کنند و از آن‌ها بخواهند مکاتب را مسدود نکنند و سبب بی‌سوادی فرزندان‌شان در مناطق تحت کنترول‌شان نشوند.

موانع

 با تمام این وجود، به نظر می‌رسد که وزارت معارف افغانستان با چالش‌های بسیاری روبروست. نبود امنیت، یکی از جدی‌ترین مشکلات وزارت معارف افغانستان است که در کنار مسدود ساختن و از بین بردن مکاتب توسط گروه‌های تروریستی، سبب تجمع جمعیت در دیگر ولایت‌ها شده‌است.

مسوولان وزارت معارف افغانستان می‌گویند که ساختن مکاتب برای بخش عظیم از افغان‌های سیار‌(مهاجران داخلی که به خاطر ناامنی‌ها مداوم مکان زندگی‌شان را تغییر می‌دهند‌‌‌‌‌‌‌‌‌) ناممکن است و از این‌رو سبب شده که کودکانی زیادی از این کشور به دلیل مهاجرت و ناامنی، از تعلیم باز بمانند.

در کنار این مشکل، مسلکی نبودن بیش از ۴۰ درصد آموزگاران و استخدام نیروی کافی و مسلکی، چالش دیگر وزارت معارف دانسته می‌شود.

منابع تأکید می‌کنند که این وزارت نیز سیاسی شده و تقرری‌ها در این وزارت به اساس رضایت جریان‌های سیاسی و برای راضی ساختن افراد صورت می‌گیرد.

 مشکلات ساختاری و تشکیلاتی، وجود فساد، نبود سیستم زیربنایی در معارف و… از مشکلات دیگر وزارت معارف دانسته می‌شود.

Pin on Pinterest0Share on LinkedIn0Share on Google+0Tweet about this on TwitterShare on Facebook0
افغانستان جنگ و ناامنی مکاتب در افغانستان

مطالب مشابه

دیدگاه خودرا بنویسید

ایمیل *
نام *
دیدگاه *
اگر میخواهید عکس تان در کنار نظر تان قرار گیرد لطفا به سایت گراواتار مراجعه کنید