بن‌بست مذاکرات در سایه نوسانات سیاست خارجی؛ آینده روابط کابل-اسلام‌آباد به کجا می‌رود؟

بن‌بست مذاکرات در سایه نوسانات سیاست خارجی؛ آینده روابط کابل-اسلام‌آباد به کجا می‌رود؟

۲۳ / دلو ۱۳۹۶ | ۰ دیدگاه

دومین دور گفت‌وگوها میان هیأت‌های افغانستان و پاکستان در اسلام‌آباد روز شنبه این هفته پایان یافت اما برای افغانستان این نشست دستاورد قابل ملاحظه‌ای نداشته است.

گفت‌وگوها میان هیأت‌های عالی‌رتبه افغانستان و پاکستان پیرامون پلان عمل افغانستان-پاکستان برای صلح و همسبتگی به دنبال تیرگی روابط میان دو کشور راه‌اندازی شده است. نخستین دور این گفت‌وگوها در کابل برگزار شد و در آن نیز توافقی حاصل نشد.

در دومین دور این گفت‌وگوها نتایجی را که افغانستان انتظار داشت، به‌دست نیامده و براساس اعلامیه وزارت خارجه این کشور، پیشرفتی پیرامون اقدامات مشخص، نتیجه محور و زمان‌بندی شده در پلان عمل افغانستان-پاکستان برای صلح و همبستگی، به‌ویژه در زمینه مبارزه با تروریزم، کاهش خشونت‌ها و صلح و آشتی صورت نگرفته است.

گفت‌وگوهای دو جانبه میان هیأت‌های افغانستان و پاکستان درحالی به نتیجه نمی‌رسد که پیش از این چندین نشست چهار جانبه و سه جانبه نیز دستاوردی نداشته است.

مذاکرات زیر نام پلان عمل افغانستان و پاکستان برای صلح و همبستگی به‌دنبال افزایش حملات خونین در کابل و چند شهر دیگر افغانستان راه‌اندازی شد. این حملات هنگامی به وقوع پیوست که کابل پاکستان را برای کمک به روند صلح افغانستان و تأمین ثبات در این کشور زیر فشار قرار داده است.

tahmina

سفر هیات پاکستانی به افغانستان

این‌که چرا مذاکرات در سه سال گذشته میان دو کشور به نتیجه نرسیده، بسیاری‌ها به این باور اند که حکومت وحدت ملی افغانستان سیاست روشن در قبال پاکستان نداشته است. این افراد به موضع‌گیری‌های اشرف غنی، رییس جمهور افغانستان در سه سال گذشته اشاره می‌کنند که گاه دست دوستی به سمت پاکستان دراز کرده زمانی حکومت آن کشور به شورای امنیت سازمان ملل شکایت کرده است.

سیاست خارجی

اشرف غنی پس از رسیدن به ریاست جمهوری سیاست خارجی افغانستان را در پنج حلقه تعریف کرد. او روابط با کشورهای همسایه افغانستان را به «بی‌ثباتی در کشورهای همسایه با بی‌ثباتی در افغانستان ارتباط دارد» تعریف کرد و گفت که بدون تأمین ثبات در افغانستان، منطقه و جهان به ثبات دست پیدا نمی‌کند.

او در آغاز چندین بار به پاکستان سفر کرد و تلاش نمود اعتماد آن کشور را جلب کند. پاکستان اما در پاسخ، راکت‌های بیشتری بر خاک افغانستان پرتاب کرد و جنگ در افغانستان بیشتر تشدید یافت. آقای غنی با دریافت این پاسخ، رویکرد خود را تغییر داد و در یک سال گذشته از هر فرصتی تلاش کرده تا پاکستان را به انزوا بکشاند.

شاه حسین مرتضوی، سخنگوی ریاست جمهوری افغانستان به این باور است که در سه سال تلاش‌های مختلف صورت گرفت اما انتظارات افغانستان از پاکستان برآورده نشد. افغانستان انتظار داشت که پاکستان به تعهدات خود عمل کند و اکنون نیز این انتظار پابرجاست. او به خبرنامه گفت که عمل نکردن پاکستان به این تعهدات باعث شده است که روابط میان کابل و اسلام‌آباد با مشکلات زیادی به همراه باشد.

شاه حسین مرتضوی، سخنگوی ریاست جمهوری افغانستان

شاه حسین مرتضوی، سخنگوی ریاست جمهوری افغانستان

حکومت وحدت ملی استدلال می‌کند که در سیاست خارجی موفق بوده و لابی‌گری‌های این حکومت باعث شده است که فشارها بر پاکستان بیشتر شود. از سوی دیگر افغانستان خواهان داشتن روابط دولت با دولت با پاکستان است و همواره استدلال کرده که اسلام‌آباد باید از تمویل و رهبری گروه‌های شورشی که به نیابت از آن کشور در خاک افغانستان فعال اند، دست بردارد.

سخنگوی ریاست جمهوری استدلال می‌کند که رابطه دولت محور و گفت‌وگوهای دولت با دولت می‌تواند در دستیابی به یک نتیجه کمک کند اما پاکستان این رویکرد را نداشته و «تلاش می‌کند منافع خود را از طریق شبکه‌ها و گروه‌های مختلف جست‌وجو کند.»

گل‌پاشا مجیدی، عضو مجلس نمایندگان افغانستان به این باور است که سیاست افغانستان برخلاف سال‌ها و حاکمیت‌های گذشته در سه سال اخیر روشن‌تر شده و در زمان حکومت وحدت ملی این تغییر محسوس است.

آقای مجیدی به خبرنامه گفت که حکومت وحدت ملی در جامعه جهانی، امریکا، کنفرانس کشورهای اسلامی، چین و عربستان لابی‌گری کرده و دنیا را در مورد مداخلات پاکستان قناعت داده؛ چیزی که در گذشته وجود نداشته است.

نوسان در سیاست خارجی

سیاست افغانستان در قبال پاکستان در سه سال گذشته در نوسان بوده است. گاه صلح از پاکستان گدایی شده و گاه پاکستان عامل ناامنی افغانستان خوانده شده است.

گل پاچا مجیدی نماینده مردم افغانستان در شورای ملی

گل پاچا مجیدی نماینده مردم افغانستان در شورای ملی

گل‌پاشا مجیدی این نوسان را «سیاست واضح‌تر حکومت وحدت ملی در قبال پاکستان» می‌داند که حقانیت افغانستان در برابر پاکستان به جهان ثابت شده اما این پاکستان است که سیاست دشمنی با افغانستان را دنبال می‌کند.

این عضو مجلس با اشاره به موضع‌گیری دونالد ترامپ، رییس جمهور امریکا در قبال پاکستان و موضع‌گیری شورای امنیت سازمان ملل در قبال اسلام‌آباد گفت که «پیش از این هیچ به شکایت افغانستان گوش نمی‌دادند اما امروز جهان فهمیده و این یکی از دستاورد حکومت است.»

از سوی دیگر عده‌ای، به‌شمول شماری از جریان‌های سیاسی، به این باور اند که حکومت افغانستان در سه سال گذشته سیاست خارجی روشن در قبال پاکستان نداشته است. این گروه استدلال می‌کنند که اشرف غنی فاقد یک موضع مشخص در قبال پاکستان است.

اکرام اندیشمند، نویسنده و مورخ افغانستان به این باور است که دولت کنونی کشورش سیاست مشخص در قبال پاکستان ندارد. او گفت مشکل دو کشور تنها تروریزم نیست اما افغانستان تنها به این نکته اشاره می‌کند و از پاکستان می‌خواهد تا طالبان را مورد حمایت قرار ندهد.

او به خبرنامه گفت که اختلاف نظر بر سر تعریف طالبان در درون دولت افغانستان و جامعه سیاسی این کشور، مطالبه کابل از اسلام‌آباد را زیر سوال می‌برد. او گفت که «دولت افغانستان در یک ابهام و سردرگمی بر سر سیاست خود با پاکستان به سر می‌برد.»

محمد اکرام اندیشمند، نویسنده و مورخ

محمد اکرام اندیشمند، نویسنده و مورخ

نوسان در موضع‌گیری‌های اشرف غنی در قبال پاکستان هم به باور آقای اندیشمند بیانگر ضعف و ناتوانی دولت افغانستان در قبال پاکستان است. او با اشاره به حمایت آقای غنی از معترضان پاکستان گفت که «رییس جمهوری که در پایتخت کشور خودش قانون و نظم را اجرا کرده نمی‌تواند، امنیت مردم خود را حتا در پایتخت تامین کرده نمی‌تواند، چگونه می‌تواند مدافع حقوق شهروندان یک کشور همسایه آن هم پاکستان باشد که درگیر اختلاف و خصومت با آن است.»

آقای غنی درحالی از پشتون‌های معترض در پاکستان حمایت کرد که یک هیأت وزارت خارجه کشورش به اسلام‌آباد برای گفت‌وگو با مقام‌های پاکستانی سفر کرده بود. بسیاری‌ها در واکنش به این کار او، استدلال کردند که یکی از پیامدهای حمایت اشرف غنی از پشتون‌های پاکستان، بن‌بست در گفت‌وگوها و رسیدن به توافق هیأت‌های افغانستان و پاکستان است.

چرا مذاکرات نتیجه نداد؟

در اوج تنش‌ها میان کابل و اسلام‌آباد، هیأتی از پاکستان به افغانستان آمد و با هیأت وزارت خارجه افغانستان روی پلان عمل افغانستان-پاکستان برای صلح و همسبتگی گفت‌وگو کرد. در ادامه هیأت افغانستان به اسلام‌آباد سفر کرد و روزهای جمعه و شنبه (۲۰ و ۲۱ دلو) با جانب پاکستان گفت‌وگو کرد.

وزارت خارجه افغانستان شام روز شنبه از عدم پیشرفت در گفت‌وگوها خبر داد و دیروز سخنگوی این وزارت در یک نشست خبری جزئیات گفت‌وگوهای دو جانبه کابل و اسلام‌آباد را با رسانه‌ها شریک ساخت.

شکیب مستغنی، سخنگوی وزارت خارجه افغانستان

شکیب مستغنی، سخنگوی وزارت خارجه افغانستان

احمد شکیب مستغنی گفت که در نشست دو روزه میان هیأت افغانستان و پاکستان بحث‎های تفصیلی و همه جانبه روی پلان عمل مشترک صورت گرفت و در بحث میکانیزم همکاری «قدری پیشرفت صورت گرفت» اما هیأت افغانستان شاهد هیچ پیشرفتی در بخش اقدامات نتیجه محور، مشخص و زمان‌بندی شده، به خصوص در زمینه مبارزه با تروریزم، کاهش خشونت‌ها و صلح و آشتی که اولویت‌های افغانستان را برآورده سازد، نبود.

به گفته‌ی سخنگوی وزارت خارجه افغانستان، در دو نشست زمانی که بحث همه جانبه روی پلان مشترک صورت می‌گرفت، هیأت افغانستان روی چند نکته مهم و اساسی «تمرکز خاص» داشت.

او گفت که افغانستان فرصتی برای ضایع کردن وقت بالای بحث روی روندها، تسوید اسناد، اوراق و موافقت‌نامه‌ها ندارد و انتظار دارد که با پلان مشترک روی اقدامات بسیار مشخص، نتیجه محور و زمان‌بندی‌شده با پاکستان توافق کند و برای تطبیق این پلان هم یک میکانیزمی وجود داشته باشد که اقداماتی را که صورت می‌گیرد، تایید کند.

آقای مستغنی گفت: «نکته دیگری که بالای آن با یک تمرکز خاص تاکید صورت می گرفت، بیان حقیقتی که در افغانستان جریان دارد به صورت بسیار روشن به جانب پاکستان بود و به خاطر تغییر این وضعیت مطرح ساختن خواست‌ها و انتظارات بسیار مشخص افغانستان به جانب پاکستان.»

افغانستان در یک سال گذشته همواره بر اقدام پاکستان برای نابودی گروه‌های تروریستی تاکید کرده است. این بار نیز هیأت این کشور بر ضرورت اقدامات عملی پاکستان در برابر گروه‌های تروریستی به‌شمول پناهگاه‌های این گروه‌ها در آن سوی دیورند، شفاخانه‌هایی که زخمیان گروه‌های تروریستی را تداوی می‌کنند، مراکز آموزشی آنان، راه‌ها و مسیرهایی که برای تمویل و اکمال تروریستی دارند و مراکز تجهیز و تمویل این گروه‌ها در آن سوی دیورند تاکید داشته است.

taliban-in-afg

اقدام برای شامل شدن اسامی رهبران گروه‌های تروریستی در لیست‌های تحریم های بین‌المللی به‌شمول لیست تحریم هاب شورای امنیت سازمان ملل متحد از دیگر خواسته‌های افغانستان از پاکستان بوده است

اقدام برای شامل شدن اسامی رهبران گروه‌های تروریستی در لیست‌های تحریم‌های بین‌المللی به‌شمول لیست تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد از دیگر خواسته‌های افغانستان از پاکستان بوده است.

سخنگوی وزارت خارجه افغانستان گفت که «به خواست‌هایی که جانب افغانستان دارد، همیشه به گونه بسیار مستدل و مستند با جانب پاکستان شریک ساخته شده، پاسخ بسیار روشن و مثبتی از جانب پاکستان نداشتیم.»

اکنون وزارت خارجه افغانستان تصمیمی برای ادامه کار روی پلان عمل مشترک نگرفته و تصمیم‌گیری در مورد این روند را به تصمیم رهبری دولت این کشور واگذار کرده است.

خواسته‌های پاکستان

پاکستان همواره ادعاهای افغانستان را در مورد نقش منفی خود رد کرده است. این کشور استدلال می‌کند که خود قربانی تروریزم است و در مبارزه با گروه‌های افراطی میلیاردها دالر هزینه کرده است. از سوی این کشور ادعا دارد که پناهگاه تحریک طالبان پاکستانی که بر علیه دولت آن کشور فعالیت دارد، در افغانستان است.

هرچند وزارت خارجه افغانستان درباره چرایی به نتیجه نرسیدن با پاکستان توضیح نداده و تنها به این نکته که در کدام بخش‌ها به نتیجه نرسیده معلومات ارایه کرده، آگاهان اما به این باور اند که پاکستان نیز خواسته‌هایی از جانب افغانستان دارد.

شاه حسین مرتضوی گفت که مقام‌های پاکستانی در نشست‌های خود با جانب افغانستان برخی نگرانی‌هایی را مطرح کرده‌اند. او جزئیات در این مورد ارایه نکرد اما گفت که کشورهایی که در نشست چهارجانبه بودند می‌توانند روی ادعاها نظارت کنند.

گل‌پاشا مجیدی، عضو مجلس نمایندگان افغانستان در پاسخ به سوالی که چرا مذاکرات دو روز گذشته به نتیجه نرسیده گفت پاکستان که در سی سال اخیر جنگ افغانستان را به پیش می‌برد، در گرو افراطیت و نظامیانی اند که برخلاف حکومت‌های مردمی حرکت می‌کنند و این حرکت‌ها در قبال افغانستان خصمانه است.

آقا مجیدی افزود که پاکستان با مداخله در امور افغانستان می‌خواهد امتیاز بگیرد و این بحث را چندین بار به صورت واضح به جانب افغانستان ارایه کرده است. او گفت که «حتا مسأله کشمیر را یاد کرده که کلید مسأله افغانستان کشمیر است. جهان را تهدید می‌کند که اگر در افغانستان شما صلح می‌خواهید، مسأله کشمیر را برای پاکستان حل کنید.»

به باور این عضو مجلس نمایندگان افغانستان، این‌که چرا پاکستان صلح را در کشور همسایه خود نمی‌خواهد دلیل دیگرش این است که اسلام‌آباد همیشه از جنگ افغانستان تمویل شده و به بهانه جنگ با تروریزم و جنگ با روس‌ها سالانه میلیاردها دالر از جامعه جهانی گرفته است.

او این ادعا را درحالی مطرح می‌کند که چندی پیش دونالد ترامپ، رییس جمهور امریکا نیز در نخستین تویت سال ۲۰۱۸ میلادی خود بر پاکستان تاخته و گفته بود که اسلام‌آباد در بدل کمک‌های امریکا دروغ گفته است. او گفته بود که در ۱۵ سال گذشته امریکا در حدود ۳۳ میلیارد دالر به پاکستان کمک کرده است.

پس از به نتیجه نرسیدن گفت‌وگوهای اخیر میان هیأت‌های افغانستان و پاکستان، اکنون تصویر آینده روابط دو کشور همچنان با پرسش‌های بسیار مواجه است. در گذشته تیرگی روابط میان دو کشور، قربانیان بیشتری را روی دست افغانستان گذاشته و ناامنی در این افغانستان تشدید یافته است.

آگاهان نیز به این باور اند که اگر تعامل و توافقی با پاکستان شکل نگیرد و اگر بحران افغانستان در یک تعامل و همگرایی منطقه‌ای و بین‌المللی راه حل پیدا نکند، رابطه با پاکستان در مسیر بی‌اعتمادی و تشنج باقی می‌ماند و آن کشور به مداخله در بی‌ثبات‌سازی افغانستان ادامه می‌دهد؛ افغانستانی که توان جلوگیری از دخالت پاکستان را پیدا نمی‌کند.

Pin on Pinterest0Share on LinkedIn0Share on Google+0Tweet about this on TwitterShare on Facebook0

مطالب مشابه

دیدگاه خودرا بنویسید

ایمیل *
نام *
دیدگاه *
اگر میخواهید عکس تان در کنار نظر تان قرار گیرد لطفا به سایت گراواتار مراجعه کنید