جلوه‌های درخشان یک تاریخ؛ بودای بامیان، ۱۶ سال نادیده‌انگاری و چشم‌های دوخته‌شده به اشرف غنی

جلوه‌های درخشان یک تاریخ؛ بودای بامیان، ۱۶ سال نادیده‌انگاری و چشم‌های دوخته‌شده به اشرف غنی

خبرنگار خبرنامه

علی شیر شهیر
خبرنگار خبرنامه

خبرنگار خبرنامه

عبدالله رحمانی
خبرنگار خبرنامه

۲۶ / حمل ۱۳۹۶ | ۰ دیدگاه

بوداهای بامیان از آثار تاریخی دوران امپراتوری بزرگ کنشکا یکی از جلوه های درخشان تاریخ افغانستان می باشد که در ولایت مرکزی بامیان واقع شده است؛ منطقه‌ای در قلب کوه های هندوکش که از قرن دوم میلادی تا حضور لشکر مسلمانان، یکی از بزرگ‌ترین مراکز بودایی در شرق محسوب می‌شد.

بامیان در میان تمدن‌های ایرانی، یونانی، بودایی، هندو و اسلامی واقع شده و میراث فرهنگی آن آمیزه‌ی ارزشمند از مجموع تمدن‌های نامبرده می‌باشد. میراث‌که فصل با ارزشی را در تاریخ حوزه تمدنیِ افغانستانِ امروزی رقم زده است.

پیکره‌های بودای بامیان، از باارزش‌ترین آثار هنری و مذهبی می‌باشد که تاریخِ قرن سوم میلادی و دوران کوشانی‌ها و کنیشکای بزرگ را به میراث‌داران این منطقه روایت می‌کند.

مجسمه‌های بودا در ۲۳۰ کیلومتری شمال‌غرب کابل واقع شده که به ترتیب ۵۳ متر و ۳۵ متر طول دارد. تندیس کوچکتر در سال ۵۰۷ میلادی و تندیس بزرگتر در سال ۵۵۴ میلادی ساخته شده‌است. این دو تندیس، نشان‌دهنده سبک کهن هنر یونانی و بودایی می باشد که در مناطق آسیای مرکزی به‌ویژه در افغانستان رواج داشته است.

The buddhas of Bamiyan (1)

نمای از بزرگترین مجسمه‌ی بودا در بامیان قبل از تخریب آن توسط طالبان

این دو تندیس در میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده و جزو مهم ترین آثار کهن محسوب می‌شود.

بازسازی تندیس‌های بزرگ ویران شده بودا در بامیان که در ماه مارچ سال ۲۰۰۱ میلادی با سقوط این ولایت به دست طالبان از بین رفت، ‌از موضوعاتی است که پس از استقرار نظام جدید در افغانستان، همواره از سوی فرهنگیان بامیان و باستان‌شناسان کشورهای مختلف مطرح شده است.

اخیرا، یونسکو تایید کرده که تندیس ۳۵متری شهمامه را بازسازی می کند. با این وجود مردم افغانستان با ابراز خرسندی از پذیرش این طرح از سوی سازمان یونسکو، آن را مهم‌ترین تصمیم در خصوص حفاظت از آثار تاریخی افغانستان می‌خوانند.

ساخت بودای بامیان

پیکر ۵۳ متری بودا در غار کوه سنگی تراشیده شده‌است. پیش از انفجار و نابودی‌اش زینه‌های مارپیچی و پله‌های پهن در سنگ‌پاره‌های پهلوی پیکر‌ها، تراشیده شده بود که گردشگران را تا به قسمت‌های فرق بودا بالا می‌برد.

در اندازه و بزرگی این تندیس‌ها، میان باستان‌شناسان اختلاف‌های نظر‌ زیاد وجود دارد، اما گروه پژوهشی دانشگاه نظامی آلمان در مونیخ، بلندی این آثار را در سال ۲۰۰۳ میلادی اندازه‌گیری کردند. آنان تایید کردند که بلندی پیکرها ۵۸ متر و ۳۸ می باشد؛ متراژی که پیش از این نیز از سوی باستان شناسان در سال های ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ میلادی اندازه‌گیری شده بود. پژوهشگران دانشگاه نظامی مونیخ بلندی صلصال را از پا تا سر ۵۳ متر و شهمامه را ۳۵ متر اعلام کردند.

مجسمه های تاریخی بودا در بامیان افغانستان در طول تاریخ ضربه های فراوان دیده است. چنگیز خان مغول در سال ۱۲۲۲، اورنگ‌زیب در سال ۱۶۸۹ و عبدالرحمان خان در سال ۱۸۹۲ میلادی، هر کدام به نوبه خود برای تخریب این دو مجسمه تلاش کردند و بر پیکر آنها صدماتی وارد کردند. در جریان جنگ های داخلی مجاهدین افغان در آغاز دهه نود میلادی نیز مجسمه های بودا، از آسیب مصوون نماند.

سر انجام مجسمه‌های بودا در سال ۲۰۰۱ میلادی، توسط نیروهای طالبان منفجر شد. در شامگاه ۱۱ مارچ، از “صلصال” و “شهمامه” ۱۶۰۰ ساله، تنها دو حفره به ارتفاع ۵۳ و ۳۵ متر در دامنه هندوکش مرکزی افغانستان باقی ماند.

مجسمه‌های دیگر

حکومت افغانستان در سال ۲۰۰۸ میلادی مجسمه بزرگ دیگری را در نزدیکی دو مجسمه تخریب شده بودا در بامیان کشف کرد.

به گفته‌ی مقامات افغان، در جریان این تحقیقات در بامیان که توسط یک گروه باستانشناس انجام شد، تعدادی از آثار تاریخی با قدمت دو هزار ساله نیز پیدا شده است که ۸ مجسمه، یک کوزه سفالی و دو سکه از جمله آنهاست. این کاوش‌ها به کمک مالی فرانسه صورت گرفت.

به همین منظور، کاوش های گسترده ای در بامیان جریان داشته و کاوشگران تلاش داشته اند بودای بزرگ دیگری را نیز که گمان می رود در بامیان موجود باشد، پیدا کنند.

باستان شناسان تاکید دارند که نشانه های از وجود این مجسمه‌ی خوابیده بودا در فاصله میان دو بت تخریب شده بامیان دیده شده است.

پرفیسور طرزی، باستانشناس معروف افغان، در سال ۲۰۰۸ به بی بی سی گفته بود که پنجاه درصد گمان می رود که بودای خوابیده به طول ۳۰۰ متر نیز در این ساحه باشد.

The buddhas of Bamiyan (5)

گروه کاوش‌گران در سال ۲۰۰۸ میلادی تعداد زیادی از آثار باستانی از این مکان تاریخی کشف کرده اند

آثاری که در سال ۲۰۰۸ میلادی از این مکان تاریخی کشف شد، شامل سه بت نیمه، دو مجسمه به شکل جفت و به صورت نیمه، یک کوزه سفالی شکسته و دو سکه خرد می باشد که یکی از سکه ها مربوط به دوره اسلامی و بقیه همه به دوره بودایی می باشد.

بازسازی بودا

یونسکو سال گذشته‌ی میلادی توافق کرد که پیکره ۳۵متری بودای بامیان را بازسازی کند. این توافق در کنفرانس مونیخ آلمان در سال گذشته‌ی میلادی میان مقام‌های وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان و این سازمان، صورت گرفت.

تخریب تندیس‌های بودا در بامیان، رویدادی سیاه و فراموش نشدنی برای شهروندان افغانستان است. آنان که تا کنون در سوگ نابودی این شاهکارهای بی‌نظیر تاریخی هستند و خواستار مجازات عاملان این رخداد ناگوار می باشند، از تصمیم سازمان یونسکو مبنی بر بازسازی یکی از این تندیس‌ها شادمان شده‌اند.

یونسکو مجسمه‌ی بودا را در بامیان بازسازی می کند / آژانس خبری فرانسه

یونسکو مجسمه‌ی بودا را در بامیان بازسازی می کند / آژانس خبری فرانسه

این سازمان هم‌چنان گفته است که در آینده، ساحه‌های اطراف تندیس بودا را به‌عنوان موزیم سرگشاده و موزیم غیر منقول باستانی جهان اعلام می کند.

از سوی هم دو سال پیش، جانسین یو و لیانگ هو یک زوج گردشگر چینی پیکر تخریب شده صلصال را به‌صورت سه‌بعدی نور افگنی کرده و بودا را از طرف شب زنده کرد.

این زوج گردش‌گر دستگاهی را خریداری کرده بودند که می توان توسط آن از طرف شب، مجسمه‌ی ۵۳متری صلصال را به شکل سه‌بعدی توسط نور به نمایش گذاشت. این دستگاه با هزینه‌ی ۱۲۰هزار دالر امریکایی خریداری شده و از سوی این زوج چینی به ریاست اطلاعات و فرهنگ بامیان هدیه داده شد.

پیگیری عاملان

شورای امنیت سازمان ملل متحد در قطع‌نامه ای گفته است که تخریب عمدی میراث فرهنگی می‌تواند به مثابه جنایت جنگی باشد. این مقامات نسبت به “محوسازی فرهنگی” در خاورمیانه، آسیا و افریقا هشدار داده اند.

جریان انفجار دادن بودای بامیان

شورای امنیت سازمان ملل متحد در قطع‌نامه ای ، صدمه بر اثار باستانی را جنایت جنگی پنداشته است

شورای امنیت سازمان ملل متحد در قطع نامه اش گفته که میراث فرهنگی که در مناطق جنگی قرار دارد باید، حفاظت شود. در این قطعنامه آمده است که عاملان تخریب میراث فرهنگی می‌توانند به عنوان جنایتکار جنگی تحت پیگرد قرار بگیرند.

با این همه، قطعنامه اخیر این شورا خواهان همکاری بین المللی بیشتر در زمینه بررسی و تعقیب افراد و گروه هایی شده است که بر اماکن و میراث فرهنگی حمله می‌کنند.

شورای امنیت در این قطعنامه تاکید کرده است که “مدیریت حملات غیرقانونی بر اماکن و ساختمان هایی که به منظور برگزاری مراسم مذهبی، آموزش، هنر، علوم طبیعی یا کارهای خیریه و یا یادمان های تاریخی می تواند تحت شرایط مشخص و بر اساس قانون بین الملل، یک جنایت جنگی تلقی شود و عاملان این گونه حملات به محکمه کشیده شوند.”

ایرینا بوکوفا، مدیر بخش فرهنگی و تعلیمی سازمان ملل “یونسکو”، این قطعنامه را “تاریخی” خوانده است. او گفته است که این قطعنامه به رسمیت شناختن اهمیت میراث فرهنگی را برای صلح و امنیت منعکس می کند.

The buddhas of Bamiyan (4)

سازمان یونسکو هم‌چنان گفته است که در آینده، ساحه‌های اطراف تندیس بودا را به “موزیم سرگشاده” تبدیل خواهد کرد

چشم‌های دوخته شده

نوسازی و بهسازی آثار باستانی، زیارت‌گاه‌ها و مساجد در ولایت‌های مختلف افغانستان از برنامه‌های جدید حکومت افغانستان می باشد که در زمان حکومت وحدت ملی و تحت یک برنامه منظم با بودجه مشخص از سوی رییس جمهور افغانستان ایجاد شده است.

مقام‌ها در وزارت شهرسازی و مسکن افغانستان گفته اند که براساس حکم ریاست جمهوری این کشور، این وزارت تمام آثار تاریخی را در ۲۶ ولایت‌ افغانستان بهسازی و نوسازی می کند.

سخنگوی وزارت شهرسازی و مسکن افغانستان به خبرنامه تاکید کرد که “در مدت زمان کمی که این حکم را وزارت شهرسازی از سوی ریاست جمهوری دریافت کرده، این وزارت توانسته است که فصل زمستان حداقل ۸ ولایت افغانستان را سروی کرده و مطالعات فنی آن را انجام دهد. انتظار می‌رود که سروی این ولایت‌ها به زودی در سال جدید خورشیدی تمام شده و کارهای عملی آن آغاز شود.”

بازسازی قصر دارالامان نیز شامل برنامه بهسازی و نوسازی می‌شود که بخش اول آن در ماه عقرب سال جاری خورشیدی تکمیل شد. این مرحله شامل پاکسازی فنی، تحکیمات، آماده‌سازی قصر، ایجاد نقشه و طرح از نگاه تخنیکی و زیربنایی می‌شد که در حدود ۵ ماه پایان یافت. این برنامه از بودجه ای مشخصی که از سوی دولت افغانستان تمویل می شود، اجرا خواهد شد.

Abdullah-&-Ghani-in-Darulaman-Palace

بر اساس حکم ریاست جمهوری افغانستان، شماری ازآثار تاریخی بهسازی و نوسازی می‌شود

با این حال ظاهرا بازسازی مهمترین اثر تاریخی افغانستان که در مناطق مرکزی این کشور موقعیت دارد، از چشم افتاده است. بسیاری از شهروندان این مناطق از حکومت افغانستان انتظار دارند که بازسازی این بخشی درخشان از تاریخ افغانستان را نیز در برنامه بهسازی و نوسازی‌اش بگنجاند. آنان تاکید می‌کنند که بازسازی این مکان تاریخی می‌تواند جلوه‌های درخشان یک تاریخ را روایت کند و در عین حال تاریخ باشکوه تمدن بودایی را دوباره در بامیان زنده نماید.

علی اکبر همکار این گزارش بوده است.

Pin on Pinterest۰Share on LinkedIn۰Share on Google+۰Tweet about this on TwitterShare on Facebook۰
افغانستان بازسازی بودا بودای بامیان تاریخ درخشان تخریب بودا قصر دارالامان

مطالب مشابه

دیدگاه خودرا بنویسید

ایمیل *
نام *
دیدگاه *
اگر میخواهید عکس تان در کنار نظر تان قرار گیرد لطفا به سایت گراواتار مراجعه کنید