رقابت خان‌ها در تخار؛ جنگی برای قدرت و پول

رقابت خان‌ها در تخار؛ جنگی برای قدرت و پول

خبرنگار

قیام نوری
خبرنگار

۷ / اسد ۱۳۹۵ | ۳ دیدگاه

تخار از ولایت‌های شمال افغانستان است که سنگر مستحکم مردم افغانستان در دوران جهاد با روس‌ها بود. بعدن این ولایت به دژ محکم ائتلاف شمال علیه طالبان مبدل شد. حتا، احمد شاه مسعود فرمانده مقاومت علیه طالبان، آخرین روزهای زندگی‌اش را در همین ولایت سپری کرد و در ولسوالی خواجه بهاوءالدین این ولایت توسط دو تروریست عرب تبار، کشته شد.

در چهارده سال گذشته، تخار “خانۀ امنی” برای تمام ساکنان این ولایت بود و صد البته محلی برای میله و سرگمی مردمان بخش‌های شمالی افغانستان.

اما؛ از هنگامی که شورشی‎گری به شمال افغانستان گسترش یافته، تخار نیز از حضور و فعالیت‌های تروریستی گروه‌های مسلح مخالف دولت افغانستان در امان نبوده است. ولایت تخار با چهار ولایت مهم و استراتیژیک شمال افغانستان از جمله، قندز و بغلان در غرب، بدخشان در شرق و پنجشیر در جنوب هم‌مرز است.

موقعیت جغرافیایی این ولایت و حاصل‌خیزی زمین‌هایش برای کشت و تولید تریاک یکی از عوامل اصلی گسترش ناآرامی‌ها در تخار عنوان شده است.

war on power

زنی در یکی از روستاهای ولسوالی فرخار ولایت تخار

طالبان، بازیگر اول

بازخیزش شورشی‌گیری و تروریزم در ولایت تخار پس از سقوط طالبان در سال ۲۰۰۱ میلادی به سال ۲۰۰۸ بر می‌گردد، زمانی که در ماه جولای همان‌سال، گروهی از طالبان به فرماندهی ملاعثمان بر یک ایستگاه بازرسی پلیس در ولسوالی کلفگان حمله کردند. پس از آن، این گروه در ماه می سال ۲۰۰۹ میلادی، بر ولسوالی بهارک این ولایت حمله کردند. یکی از خبرنگاران نیویارک تایمز در سال ۲۰۱۰ میلادی در تخار ربوده شد. پس از تحقیقات، روشن شد او از سوی یکی از فرماندهان طالب در این ولایت ربوده شده بود.

همزمان با آن در ۲۸ می ۲۰۱۱ میلادی جنرال داود داود از فرماندهان ارشد دولت افغانستان و رییس زون شمال پلیس این کشور، در یک حمله انتحاری در ولایت تخار کشته شد. شاید آقای داود بلندپایه ترین مقام امنیتی افغانستان بود که در این ولایت پس از سال ۲۰۰۱ میلادی توسط شورشیان به قتل رسید.

war on power

طالبان هم اکنون در ۴ ولسوالی ولایت تخار حضور دارند.

با کاهش حضور سربازان خارجی در شمال افغانستان همزمان با رویش طالبان در ولایت‌های مختلف شمالی، این شورشیان در سال‌های اخیر، میدان فعالیت شان را در ولایت تخار نیز گسترش داده اند. شورشیان توانسته اند به مرور زمان پس از خروج سربازان خارجی از ولایت تخار در ولسوالی‌های مختلف از جمله ولسوالی درقد جایگاه جدی برای خود تدارک ببینند. طالبان در اکتبر سال ۲۰۱۵ توانستند ولسوالی درقد را تصرف کنند. پیشتر از آن، این گروه توانسته بودند ولسوالی خواجه غار این ولایت را نیز از کنترول نیروهای دولتی درآورند.

به گفتۀ فرمانده پولیس ولایت تخار، آن‌ها هم اکنون در چهار ولسوالی این ولایت حضور فعال دارند. نور محمد حکیمی فرمانده پلیس تخار به خبرنامه گفت: “در تخار چهار ولسوالی از جمله ولسوالی اشکمش، خواجۀ غار، درصد و ینگی قلعه زیر تهدید بلند طالبان اند. از چند روز به این سو درگیرهای شدید در این ولسوالی‌ها وجود دارد.”

سه ولسوالی دیگر ولایت تخار نیز زیر تهدیدهای طالبان قرار دارند. آقای حکیمی تاکید کرد که ” در دو – سه ولسوالی دیگر، تهدیدهای نسبی طالبان وجود دارد. گاه گاهی گروه‌های طالبان در آن جا حضور پیدا می‌کنند.”

war on power

یک سرباز خارجی در فرخار ولایت تخار

از میان ۱۷ ولسوالی ولایت تخار، هم اکنون ۷ ولسوالی این ولایت زیر تهدید‌های بلند طالبان قرار دارند.

در کنار این که طالبان نفوذ قابل توجهی در ولسوالی درقد دارد، این گروه، تخار را از بغلان و قندز نیز زیر فشار قرار می‌دهد. چنان‌چه که به گفته مقامات تخار ” ولسوالی‌های اشکمش و خواجه‌غار از بغلان زیر تهدید طالبان قرار دارند.”

بیشتر طالبان در بخش‌های مرزی افغانستان با تاجیکستان حضور دارند. در ولسوالی‌های ماورای دریای کوکچه. آنجا که جنگل‌های انبوه است و اکنون به پناه گاه‌های امن برای طالبان بدل شده است.

بیشتر تخاری‌ها به این باور اند که تخار ولایت ضد طالب است؛ مساله‌ای که باعث شده طالبان، مانند قندز، قدرت چندانی در آن به دست نیاورند.

war on power

سه ولسوالی تخار زیر تهدید طالبان قرار دارد

اما چگونه طالبان توانسته اند در برخی از مناطق تخار همانند درقد حمایت‌های برخی از مردم را برای خود جلب نمایند و بتوانند در آن مکان‌ها میدان‌های مانور بسازند.

ارباب روح الله رییس شورای ولایتی تخار می‌گوید، بخشی از این مساله بر می‌گردد به برخی از اقدمات نیروهای امنیتی که مردم را از حکومت محلی بیزار کرده اند. رییس شورای ولایتی تخار به خبرنامه گفت که نتایج گفتگوهای آن‌ها با شهروندان تخاری در ولسوالی درقد نشان می‌دهد که پلیس با مردم محلی همکاری نداشته و اکثرا نقش حمایتی خود را بازی ننموده اند. او ادامه داد که مردم می‌گویند: “پولیس در زندگی ما مداخله می‌کند. حرف و مشکلات مردم را نمی‌شنود. از همین رو، ما رفتیم با طالب یکجا شدیم ­تا از حق‌مان دفاع کنیم.”

با این حال، با وجود انتقادات از نقش ضعیف نیروهای امنیتی در تامین امنیت شهروندان تخاری، مقامات امنیتی گفته اند که آنان از هیچ تلاشی برای تقویت حاکمیت قانون و حمایت از شهروندان و تامین امنیت دریغ ننموده اند.

war on power

عملیات ها برای تصفیه طالبان در تخار جریان دارد

جنگ تریاک

تخار، در شمال با تاجکستان هم‌مرز است. بر اساس گزارش ها، بیشتر جنگ‌های که در ولسوالی‌های مرزی تخار با تاجیکستان اتفاق می‌افتد، بر سر تولید و قاچاق مواد مخدر می‌باشد.

سنت الله تیمور، سخنگوی والی تخار به خبرنامه تأیید کرد که: “بیشتر طالبان که در بخش‌های مرزی تخار با تاجیکستان می‌جنگند، جنگجویان مفکوره‌ای نیستند، بلکه برای باز نگه داشتن راه‌های ترانزیت قاچاق مواد مخدر می‌جنگند. بخشی از جنگ تخار، بر می‌گردد بر سر کنترول راه‌های قاچاق مواد مخدر.”

فقر، بی عدالتی‌های اجتماعی، نبود خدمات دولتی برای شهریان، نبود سهولت‌های شهروندی و فساد گسترده اداری، دلایل دیگر ناآرامی‌های کنونی در تخار شمرده می‌شوند.

YTIMG

بیشتر جنگ ها در ولسوالی های ناامن تخار جنگ بر سر کنترول تریاک است.

زورمندان محلی، بازیگر دوم

در افغانستان هنوز سنت قبیله‌یی حاکم است. جایی که در آن سران اقوام و قبیله‌ها یا به اصطلاح خان‌ها، حرف اول و آخر را در پیوند با جغرافیای زیر تسلط شان می‌زنند. ولایت تخار هم از این خان‌بازی‌ها مستثنا نیست.

به گفته برخی از فعالان مدنی، تخار مکانی است برای شماری از افراد مسلح غیر مسوول که “حتا در برخی موارد، قدرت‌مندتر از حکومت محلی” اند.

برخی فعالان مدنی و خبرنگاران در تخار، به خبرنامه می‌گویند که شمار افراد مسلح غیر مسوول در تخار، به مراتب بیشتر از مجموع نیروهای امنیتی مستقر در این ولایت اند.

وحید بکتاش شاعر، نویسنده و باشندۀ تخار به خبرنامه گفت که: “پس از سقوط قندز، وضعیت ولایت تخار کمی ناامن شد که البته با گذشت هر روز بدتر هم می‌شود. دولت برخی فرماندهان جهادی پیشین را مسلح ساخت. اما دوباره این افراد را خلع سلاح نکرد. حالا، این تفنگ‌ها بر ضد مردم به کار گرفته می‌شود.”

war on power

نیروهای خیزش های مردمی بیشترین سهم را در تأمین امنیت تخار دارد

اقبال برزگر، از خبرنگاران محلی در تخار به خبرنامه تایید کرد که گروه‌های مسلح غیر مسوول به جنایت‌های مختلف در این ولایت دست می‌زنند. به گفتۀ برزگر “وضع امنیت در تخار در مجموع خوب نیست. تفنگ داران غیر مسوول پس از سقوط قندز، دو باره به صحنه‌ی سیاست و قدرت در تخار برگشتند. این گروه‌ها، زندان‌های شخصی دارند. راه گیری، دزدی و قتل‌ها را انجام می دهند.”

پیرام قل؛ قدرت مند ترین مرد تخار

ولسوالی‌های تخار هر یک زورمندان خود را دارند. این زورمندان را افراد وابسته به برخی اعضای مجلس و فرماندهان پیشین پولیس تخار تشکیل می‌دهند.

اما در میان تمام فرماندهان گروه‌های مسلح غیر مسوول، پیرام قل معروف ترین و البته قدرت مند ترین آنان است. جغرافیای زیر ادارۀ پیرام قل ولسوالی رستاق است. آقای پیرام قل در گفتگو با خبرنامه گفت که به دنبال سقوط قندز ادارۀ امنیت ملی افغانستان” پنج صد میل تفنگ و یک صد هزار دالر امریکایی” به او داده تا نیروی را علیه طالبان به وجود آورد. اما برخی خبرنگاران به خبرنامه گفته اند که افراد مسلح این فرمانده محلی بیش از دو هزار تن می‌باشند.

چندی پیش، حکومت افغانستان با اجرای استراتژی تسلیح فرماندهان قدرتمند محلی، جلو سقوط تخار را گرفت. اما به گفته اقبال برزگر خبرنگار در ولایت تخار این فرماندهان محلی اکنون” به بخشی  از نیروهای مخل امنیت در تخار تبدیل شده اند.”

war on power

پیرام قل، قدرت مند ترین مرد تخار

علاوه بر این برخی از منابع می‌گویند که شماری از این فرماندهان محلی، زندان‌های شخصی را در مناطق تحت کنترول خود به وجود آورده اند.

در همین حال، علاوه بر آقای پیرام قل فرماندهان محلی دیگر که وزنه های سنگین در معادلات امنیتی تخار پنداشته می‌شوند شامل قاضی کبیر، بشیر چاه آبی، خیر محمد چریک، سبحان قل و پیر محمد خاکسار هستند.

سنت الله تیمور، سخنگوی والی تخار تأیید می‌کند که” برخی زورمندان، شهریان تخار را آزار می‌دهند؛ مساله‌ای که برای ما چالش آفرین شده است”.

وقتی از پیرام قل در پیوند به اتهام‌های مطرح شده علیه او پرسیدم، به خبرنامه گفت: “وقتی شما در یک منطقه قدرت داشته باشید، آن وقت افرادی پیدا می‌شوند که چشم دیدن قدرت شما را ندارد و بر ضد شما توطئه می‌کنند.”

اما سنت الله تیمور، سخنگوی والی تخار می‌گوید که “فعالیت‌های زورمندان محلی برای ما نگران کننده نیست.”

war on power

افراد وابسته به پیرام قل از فرماندهان قدرت مند محلی در ولسوالی رستاق تخار

به گفتۀ تیمور”آنان کاملن، زیر ادارۀ حکومت محلی هستند و گه گاهی از آنان بر ضد طالبان هم استفاده می‌شوند.”

مقام‌های محلی؛ بازیگر سوم

علت سوم در ناامنی‌های تخار، بر می‌گردد به زد و بندهای درونی حکومت محلی در تخار.

پیرام قل فرمانده محلی در گفتگو با خبرنامه ادعا داشت که برخی از مسولان امنیتی از جمله فرمانده پلیس تخار در ناآرامی‌های این ولایت دست دارد. پیرام قل تاکید کرد که ” کسانی که باعث اخلال امنیت در ولایت تخار می‌شوند، فرمانده پلیس و شماری از مقامات دیگر امنیتی این ولایت اند. این‌ها، برای این که راه قاچاق مواد مخدر شان را باز نگه دارند، باعث اخلال امنیت در ولایت تخار می‌شوند. آنها به افراد شان پول می‌دهند تا امنیت راه‌ها را خراب بکنند تا راه ترانزیت مواد مخدر شان باز باشند.”

war on power

نور محمد حکیمی، فرمانده پولیس تخار به دست داشتن در ناامنی های تخار متهم شده است.

پیش از این هم برخی نظامیان کشور حین انتقال مواد مخدر در شماری از ولایت‌های مختلف کشور بازداشت شده اند.

پیرام قل به خبرنامه گفت که شماری از این افراد حکومت محلی ولایت تخار که موجب ناآرامی‌ها در این ولایت شده اند از سوی رییس اجرایی افغانستان حمایت می‌شود. او تصریح کرد که ” پدر تمام شان داکتر عبدالله { رییس اجرایی حکومت وحدت ملی} است.”

اما نور محمد حکیمی، فرمانده پلیس تخار این گفته‌های پیرام قل را رد می‌کند. به گفتۀ حکیمی “چنین گفته‌ها نظر شخصی خود پیرام قل است. یک مسوول امنیتی هیچ وقت نمی خواهد که ناامنی را ایجاد کند. ما، هم اکنون در ولسوالی خواجۀ غار عملا در جنگ هستیم.”

متهم شدن داکتر عبدالله به حمایت از این مقام های امنیتی که به ” اخلال گری” امنیت متهم هستند، نیز از سوی سخنگوی رییس اجرایی افغانستان به شدت رد گردید.

getty

محمد یاسین ضیا، والی تخار پیشینۀ کار در امنیت ملی را دارد.

امید میثم، معاون سخنگوی ریاست اجرایی افغانستان به خبرنامه گفت که” تأمین امنیت از مسوولیت‌های اساسی دولت‌ها است. دولت افغانستان هم تلاش دارد تا در همه بخش‌ها امینت را تأمین کند. تعهد ما با جهان همین است که امنیت را تأمین کنیم. این که داکتر عبدالله از اخلال گران امنیت در تخار حمایت می‌کند، بی معنا است.”

دشمنان داخلی؛ بازیگران دیگر

فرمانده پولیس تخار اما عاملان ناامنی‌ها را در تخار به دو دسته تقسیم می‌کند: دشمنان خارجی و دشمنان داخلی. نور محمد حکیمی، از طالبان و همراهان شان در تخار به حیث دشمنان خارجی نام می‌برد که از بیرون مرزهای تخار می‌آیند و امنیت را برهم می‌زنند. اما، زورمندان محلی را دشمنان داخلی می‌گوید؛ کسانی که به گفتۀ این مقام امنیتی” برای بدست آوردن قدرت بیشتر، امنیت را اخلال می‌کنند.”

روی هم رفته، خیلی سخت است که یکی بتواند در جنگ کنونی تخار، یک طرف را مسوول درجه یک بداند. رییس شورای ولایتی تخار، باور دارد که افزون بر تهدید طالبان که عامل بیرونی در ناامنی تخار می‌باشد، حکومت محلی و زورمندان ولایت تخار نیز هر یک تقریبا در اخلال امنیت در این ولایت سهم برابر دارند.

war on power

اعتراضات بر ضد والی تخار

ارباب روح الله به خبرنامه توضیح داد که “در بخشی از ناامنی‌ها در ولایت تخار، حکومت هم دست دارد. مثلا، به گونه‌ای نمونه، حکومت برای حل بخشی از اختلافات مردم در ولایت تخار، جانب دارانه کار می‌کند. مثلن، ما با مردم درقد صحبت کردیم. آنان به ما گفتند که پولیس در زندگی ما مداخله می‌کند. حرف و مشکلات مردم را نمی‌شنود. از همین‌رو، ما رفتیم با طالب یکجا شدیم تا از حق‌ما دفاع کنیم.”

برخی شهروندان تخار مدعی‌اند، بر خلاف کمپاین وسیعی که از سوی والی تخار در شبکه‌های اجتماعی راه اندازی شده، ضعف مدیریت در تخار بیداد می‌کند. این شهروندان به خبرنامه گفته اند که همین برخوردهای سلیقه‌ا‌ی باعث شده، مردم از حکومت مرکزی فاصله بگیرند و تخار با گذشت هر روز ناامن تر شود.

وحید بکتاش فعال مدنی در تخار باور دارد، والی تخار به اندازه‌ای که تبلیغات رسانه‌یی از فعالیت هایش راه انداخته موفق نیست و همین که بیشتر ولسوالی‌های این ولایت از کنترول حکومت محلی بیرون است، خود گواه این حقیقت است. اقبال برزگر خبرنگار محلی نیز همین باور را دارد که والی تخار، در عمل خیلی ضعیف تر از آن است که در تبلیغات ظاهر شده است.

war on power

تخار از سوی ولایت های کندز و بغلان زیر تهدید امنیتی است.

این مساله در گفته‌های ارباب روح الله نیز دیده می‌شود که باور دارد، افرادی هستند در نهادهای حکومتی در تخار، که به سود طالبان کار می‌کنند تا برای مردم. او می گوید که” برخی هم به گفتۀ پیرام قل، در نهادهای دولتی کار می‌کنند، اما ” در قاچاق مواد مخدر دست دارند.”

اما دکتر یاسین ضیا والی ولایت تخار که سابقه امنیتی طولانی در اداره امنیت ملی افغانستان داشته است، گزارش‌های متعدد از اقدامات گسترده‌اش در راستای مبارزه با فساد اداری و راه اندازی جنگ علیه طالبان منتشر می‌کند. بسیاری از صحفات حامی این والی جوان، از کارکردهای او به صورت روزانه گزارش‌های متنی و تصویری دارد.

تخار، شاید نخستین ولایتی باشد که سه گروه بازیگر در آن برای قدرت و ثروت می‌جنگند؛ حکومت محلی. گروه های مسلح غیر مسوول و طالبان. در کنار آن دشمنان داخلی و خارجی نیز، بازیگران دیگر گفته می‌شوند.

war on power

سربازان افغان در چند ولسوالی تخار مشغول جنگ با طالبان اند

با این حال، از آن جایی که تخار یکی از ولایات استراتژیک شمال افغانستان است، نیازمند یک برنامه جامع امنیتی – سیاسی می‌باشد تا بتواند با تقویت نقش حکومت محلی در آن ولایت، وضعیت موجود را در آن تغییر دهد.

برخی از آگاهان در این ولایت باور دارند که در صورت عدم توجه جدی به تغییر وضعیت موجود در تخار، بیم آن می‌رود که این ولایت نیز به سرنوشت قندوز دچار گردد؛ امری که نباید بار دیگر در شمال افغانستان تکرار شود.

مختار پدرام همکار این گزارش بوده است.

Pin on Pinterest0Share on LinkedIn0Share on Google+0Tweet about this on TwitterShare on Facebook0
افغانستان امنیت تخار تخار تریاک خبرنامه دشمنان زورمندان محلی صالبان گروه های مسلح

مطالب مشابه

۳ دیدگاه

  • وحیدالله

    بازیگر اصلی در معادلات تخار یک گروه دیگر است که خیلی موفق و به گونه پنهان عمل میکند ، تا جایکه توانسته از دید گزارشگر خبرنامه نیز پنهان مانده . گروه که به خاطر ادامه بقا شان بالای چشمه های عایداتی ومنابع طبیعی تخار حاکمیت دارند . این دسته مخل درجه اول بد امنی در تخار است . تسلط کامل به منابع طبیعی وقاچاق آن دارد ونفوذ گسترده در ادارات محلی ،
    شرایط بگونه رقم خورده که نا امنی پیش برنده اقتصاد این گروه است ویک اقتصاد جنگی محلی را در تخار اعمال میکنند .


  • abdulalim

    باوجودیکه وضعیت در ولایت تخار به مانند افتاب روشن است همه میدانند که مشکل در کجاست ؟
    گرچه علت ناامنی در ولایت تخار در گزارش فوق نگاشته شده اما بدبختانه حکومت مرکزی جلوی این همه خود سری ها را نمیگرید؟
    به نظر بنده در ناامنی ولایت تخار اشخاص بانفوس دخیل هستند واینها کوشش میکنند بانا ارام کردن منطقه قدرت خود را حفظ نمایند.
    اما اینکه چرا حکومت مرکزی ولایت تخار بااینها مبارزه نمیکند واینها را مانع نمیشود نمیدانم اما حدس میزنم حتما حکومت مرکزی یعنی مقام ولایت با ایشان همکار است واز کار مغریضانه انها چشم پوشی کرده انها همایت میکند.
    بر همه گان معلوم است که روز بروز وضیعت امنیتی در ولایت تخار در حال افزایش است وحکومت مرکزی تصمیم درست در جهت نابود ساختن دشمن ندارد ؟ دلیل واضح است یکی از این دسته ها با این گرو همکار است وانها را همکار می نماید.
    ناگفته نماند که عده از افراد یکه در صفوف پولیس ملی ،اردوی ملی ونظم عامه ودیگران شان پبوستند وظایف خویش را بدرستی درک نکرده اند فقد بخاطر نشان دادن قدرت شان ویاهم بخاطر بدست اوردن پول با مردم برخورد خشن دارند نه تنها درتخار بلکه این پدیده شوم در تمام ولایات افغانستان بشمول شهر کابل قابل تطبیق است.
    باید در این باره بررسی همه جانبه صورت گرفته وچنین افراد رااز وظایف شان سبکدوش ساخته وبه پنجه قانون بسپارد تا عبرت باشد برای سایرین .
    پیام بنده در این مورد اینست که در این اواخر طالب ها در چهار اطراف ولایت تخار رو به افزایش است باید حکومت مرکزی یک تدابیر درست برای از بین بردن وسرکوب کردن انها داشته باشد.


  • دیدگاه خودرا بنویسید

    ایمیل *
    نام *
    دیدگاه *
    اگر میخواهید عکس تان در کنار نظر تان قرار گیرد لطفا به سایت گراواتار مراجعه کنید